Waarom we automatisch met onze benen over elkaar zitten (en of dat écht kwaad kan)

Het is voor de meesten van ons een volautomatische reflex. Zodra we in een vergadering schuiven, achter onze laptop duiken of op de bank ploffen, floepen die benen in een strakke knoop. Waarom we dit doen? Volgens experts is er een fysiologische wisselwerking tussen deze zithouding en ons zenuwstelsel. Door je benen te kruisen, creëer je onbewust een extra 'steunpunt' voor je lichaam, wat direct een gevoel van stabiliteit en veiligheid oplevert. Daarnaast speelt bij vrouwen de anatomie een grote rol: een breder en flexibeler bekken maakt deze houding simpelweg een stuk comfortabeler.

Toch kleeft er al jaren een hardnekkig, negatief imago aan deze geliefde houding. Het zou slecht zijn voor je bloeddruk, je bekken scheeftrekken en – misschien wel de bekendste waarschuwing – het zou direct spataderen veroorzaken. Als je al jarenlang in deze knoop zit, slaat de vlam wellicht even in de pan als je al deze waarschuwingen hoort. Maar is het kruisen van je benen nu écht een garantie voor gezondheidsklachten, of valt het in de praktijk allemaal wel mee? Tijd om de feiten en fabels over onze favoriete zithouding voor eens en altijd op een rijtje te zetten.

De mythe rondom spataderen en bloeddruk doorgeprikt

Laten we maar direct beginnen met de grootste opluchting: je krijgt biologisch gezien géén spataderen puur en alleen doordat je met je benen over elkaar zit. Hoewel langdurig in eenzelfde positie zitten de bloedsomloop in je benen tijdelijk licht kan belemmeren, ontstaan spataderen voornamelijk door een complexe wisselwerking van erfelijkheid, leeftijd, zwangerschap en een verminderde werking van de kleppen in de aderen.

Hetzelfde geldt voor de angst rondom een stijgende bloeddruk. Het klopt dat je bloeddruk een fractie omhoog kan gaan op het moment dat je de bloedvaten afknelt door je benen te kruisen, maar dit is een tijdelijk en onschuldig effect. Zodra je je benen weer naast elkaar zet, herstelt de druk zich direct. Voor mensen zonder onderliggende hart- en vaatklachten is dit minieme verschil absoluut niet schadelijk.

De onbewuste sturing van een asymmetrische houding

Hoewel je aderen en je hart zich dus weinig aantrekken van je gekruiste benen, ligt dat voor je spieren en gewrichten net even anders. Zodra je je ene been over het andere slaat, kantelt je bekken lichtjes en verschuift je lichaamsgewicht naar één bil. Je ruggenwervel wordt hierdoor asymmetrisch belast. Aan de ene kant worden spieren lichtjes opgerekt, terwijl ze aan de andere kant juist verkorten.

Op de korte termijn kan je lichaam hier uitstekend mee omgaan, maar er vertoont zich wel een sterke correlatie tussen langdurige eenzijdigheid en lichamelijke klachten. Als je jarenlang standaard je rechterbeen over je linkerbeen slaat, gaat je lichaam zich naar deze houding vormen. Dit kan op de lange termijn onbewust leiden tot een scheefstand van het bekken, verkorte spieren rondom de heupen en compensatiepijn in je lage rug of schouders. Het probleem is dus niet de beweging zelf, maar het gebrek aan variatie.

Bekijk ook

Er is eigenlijk maar één workout voor 50-plussers om vet te verliezen zónder spierverlies | Gezondnu

Hoe je dynamisch kunt zitten zonder stijfheid

Deskundigen benadrukken dan ook massaal: de 'perfecte' of 'slechte' zithouding bestaat eigenlijk niet. Je lichaam is gemaakt om te bewegen. De klachten ontstaan pas wanneer de vlam in de pan slaat door urenlange eentonigheid. Wil je klachtenvrij blijven zonder dat je constant kaarsrecht als een standbeeld achter je bureau hoeft te zitten? Probeer dan simpelweg de volgende vuistregel aan te houden: wissel elke dertig minuten van positie.

Als je merkt dat je benen weer gekruist zijn, schud ze dan even los en kruis je enkels losjes onder je stoel, of zet beide voeten plat op de grond. Zelfs regelmatig bewust van been wisselen (zodat de belasting verdeeld wordt over beide heupen) is al een stap in de goede richting. Zo houd je de spieren soepel en de bloedsomloop actief, zónder dat je favoriete houding verboden terrein wordt.