De fysiologie achter oververhitting: wat er gebeurt als je lichaam de 40 graden aantikt

Cijfers van medische posten bij grote marathons laten zien dat dit vaker voorkomt dan we denken, zelfs op dagen dat het kwik niet eens de twintig graden haalt. Volgens experts van sportmedische centra hangt het risico namelijk niet alleen samen met de buitentemperatuur, maar vooral met de zonkracht en de luchtvochtigheid. Als de lucht vochtig is, kan je zweet niet verdampen. Je belangrijkste manier om af te koelen valt dan weg, waardoor je motor simpelweg oververhit raakt.

De valstrik voor de fitte hardloper

Het klinkt tegenstrijdig, maar juist de meest fitte lopers lopen vaak het grootste risico. Dat hangt samen met het vermogen om pijn te negeren. Waar een beginner bij de eerste tekenen van duizeligheid stopt, schakelt een ervaren loper vaak over op karakter. Je hersenen sturen signalen van vermoeidheid, maar door een sterke focus negeer je deze onbewuste sturing. Hierdoor stijgt de temperatuur in de laatste kilometers ongemerkt door naar een gevaarlijk niveau, vaak met de finishvlag al in het zicht.

Hoe je de signalen spot voordat het zwart wordt voor je ogen

Het lastige aan een hitteberoerte is dat de eerste symptomen verdacht veel lijken op 'gewoon even diep gaan'. Toch zijn er een paar rode vlaggen die je nooit mag negeren. Of je nu zelf loopt of langs de zijlijn staat te supporteren, wees alert op deze signalen:

• Zwalken over het parcours: Je loopt als een dronkenman en kunt geen rechte lijn meer houden (ataxie).
• Verward gedrag: Niet meer weten waar je bent, vreemde antwoorden geven of plotselinge agressie.
• Een droge, hete huid: Je zweet niet meer, terwijl je lichaam gloeit als een kachel.
• Extreme misselijkheid: Hevig braken of een bonzende hoofdpijn die elke stap pijn doet.
• Flauwvallen direct na de finish: Wanneer de spanning wegvalt en het systeem direct uitschakelt.

Slimmer lopen in de volle zon

Voorkomen is in dit geval letterlijk van levensbelang. Sportartsen adviseren om bij een zonnige wedstrijddag je ambities iets bij te stellen; die toptijd is minder belangrijk dan je gezondheid. Koelen is het toverwoord. Gooi bij elke waterpost een beker water over je hoofd, nek en polsen. Dit helpt je lichaam effectiever om de kerntemperatuur omlaag te brengen dan alleen maar liters drinken. Zie je een medeloper zwalken? Schakel direct medische hulp in. De gouden regel bij een hitteberoerte is: eerst koelen met ijs of water, dan pas vervoeren naar het ziekenhuis.