De weegschaal en de zomerhitte: Waarom ons vaatstelsel er stiekem voor zorgt dat we twee kilo zwaarder lijken

Je schuift je favoriete sandaaltjes aan en merkt dat de leren bandjes plotseling pijnlijk in je huid snijden. Voor de zekerheid stap je de volgende ochtend in de badkamer toch maar even op de weegschaal, waarna de schrik je direct om het hart slaat. Je bent zomaar een tot twee kilo zwaarder dan vorige maand! Direct slaat de vlam in de pan en besluit je streng dat het spontane ijsje van vanavond wordt geschrapt. Toch kun je die blinde paniek direct weer loslaten. De kans is namelijk ontzettend groot dat je he-le-maal geen grammetje vet bent aangekomen. Dat de teller hoger uitslaat zodra de zomer echt aanbreekt, is geen teken van te veel barbecues, maar een slim, biologisch overlevingsmechanisme van je eigen lichaam.

Huid- en oedeemtherapeuten zien elk jaar rond deze tijd een enorme piek in het aantal vragen over zware benen, dikke enkels en een onverklaarbaar stijgend gewicht. "Bij warme temperaturen moet het lichaam ineens veel harder werken om af te koelen," verklaren experts uit het oedeem-werkveld deze jaarlijkse paniekgolf. Er is namelijk een keiharde correlatie tussen oplopende buitentemperaturen en de manier waarop ons lymfe- en vaatstelsel functioneert. Je weegt op dat moment simpelweg meer, maar het is puur vocht.

De wisselwerking tussen extreme hitte en je bloedvaten

Om je interne thermostaat netjes op de vertrouwde 37 graden te houden als de mussen van het dak vallen, vindt er een onbewuste sturing van je bloedvaten plaats. Om die overtollige hitte via je huid zo snel mogelijk kwijt te raken, zetten de aderen en haarvaten in je lichaam flink uit. Doordat deze bloedvaten ineens veel wijder en poreuzer worden, lekt er veel makkelijker vocht naar de omliggende weefsels.

Tegelijkertijd heeft je lichaam het ineens veel zwaarder om het bloed vanuit je onderbenen weer netjes terug naar je hart te pompen. De pompfunctie moet nu namelijk tegen de zwaartekracht in werken door wijdere, tragere kanalen. Deze wisselwerking resulteert in hardnekkige vochtophoping, wat in de medische wereld 'oedeem' wordt genoemd. Dit mechanisme verklaart feilloos waarom ringen knellen en de weegschaal meedogenloos een hoger getal aangeeft. Je bent dus absoluut niet dikker, je draagt gewoon letterlijk liters ingebouwd water met je mee.

Bekijk ook

Afvallen en weer aankomen? Wetenschappers hebben geruststellend nieuws | Gezondnu

Praktische oplossingen om de zwelling te verlichten

Je hoeft dit zware en ongemakkelijke gevoel gelukkig niet de hele zomer lijdzaam te accepteren. Met een aantal slimme, alledaagse aanpassingen help je jouw lijf om dat overtollige water veel sneller en soepeler af te voeren.

Blijf de spierpomp zachtjes activeren
Wanneer het bloedheet is, hebben we logischerwijs de neiging om urenlang muurvast op een strandbedje of in een tuinstoel te liggen. Breek dat patroon door je kuitspieren te activeren. Wandel een klein stukje in de vroege ochtend of trek een paar baantjes in het water. Deze lichte beweging fungeert als een natuurlijke, krachtige pomp die het vocht vanuit je benen weer omhoog stuwt.

Geef de zwaartekracht een handje
Heb je urenlang achter je laptop gezeten of een flinke autorit naar de vakantiebestemming achter de rug? Zorg er dan voor dat je ’s avonds je benen iets hoger legt dan je hart. Schuif een stevig kussen onder je voeten op de bank. Hiermee verlicht je de druk op de vaten direct, waardoor het vasthangende vocht veel makkelijker kan terugvloeien.

Koel af met een lauwe straal
Een ijskoude douche klinkt in de zomer natuurlijk waanzinnig verleidelijk, maar zorgt er juist voor dat je vaten in paniek abrupt verkrampen. Ga in plaats daarvan voor een lauwe douche of leg koele handdoeken op je onderbenen. Dit biedt direct heerlijke verlichting zonder je afvoersysteem in shock te brengen.

Dit artikel is tot stand gekomen op basis van de officiële medische richtlijnen van de Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten (NVH) en het RIVM.