Relatiecoach: ‘Investeer op tijd in je relatie, niet pas als het misgaat’

De weg naar geluk is… een gezonde relatie! Maar een gezonde relatie krijg je niet vanzelf. Het is keihard werken, samen met je partner. Helaas hangt er om relatiecoaching (nog) een enorme taboe. Dan doe je alleen als het heel slecht gaat, denken we. Zonde, vindt relatiecoach Anne de Jong. Haar missie? Stellen laten zien hoe leuk en waardevol relatiecoaching is, vóórdat het te laat is.

Anne de Jong is psycholoog, relatiecoach en oprichter van opleidingsinstituut NONONS en De Relatiecoach. De missie van beide bedrijven is: mensen helpen meer regie te nemen. Anne schreef de boeken Sorry, Schatje, De Geluksroute en diverse boeken over coaching.

Onderzoek naar geluk

In The Harvard Study of Adult Development werden 724 mensen hun levenlsang gevolgd om te onderzoeken wat iemand gelukkig en gezond maakt. Jaar in jaar uit werden zij ondervraagd en werden hun medische gegevens gecheckt. De duidelijkste boodschap uit 75 jaar onderzoek: goede relaties houden ons gelukkiger en gezonder. Uit dit onderzoek blijkt dat als mensen meer sociale interacties hebben met familie, vrienden of een community, ze gelukkiger en gezonder zijn én dat ze langer leven. Eenzaamheid heeft juist een toxisch effect. Mensen die zich eenzaam voelen zijn minder gelukkig, hun brein gaat eerder achteruit en ze leven korter. Maar ook als je veel vrienden of een relatie hebt, kun je je eenzaam voelen. Het gaat om de kwaliteit van deze relatie(s). Leven in conflicten is slecht voor je gezondheid. Zo kan een relatie met veel conflicten en weinig affectie slechter zijn voor je gezondheid dan een scheiding.

'Wat zie jij als een gezonde relatie?'

“Een goede relatie bestaat uit een goede match én liefdesvaardigheid. Voor het vinden van een goede match heb je simpelweg een beetje geluk nodig. Wat mij betreft zijn er vier factoren die een goede match bepalen: voel je je veilig, gerespecteerd, fijn en aangetrokken tot de ander?

Gelukkig is er nog een factor waar we meer invloed op hebben: je eigen liefdesvaardigheid. Vaardig worden in de liefde is misschien wel het allerbelangrijkste wat je kunt leren.”

'Hoe doe je dat, liefdesvaardiger worden?'

“Er zijn vijf principes in de liefdesvaardigheid (lees het kader, red.). Begrijp en ken je deze principes, dan ben je al een heel eind op weg. Maar om deze principes ook écht toe te kunnen passen heb je bepaalde skills nodig. Er zijn een aantal dingen die mensen soms niet geleerd hebben en daardoor ook gewoon niet kunnen. Zo is vertellen wat je voelt en wat je nodig hebt erg belangrijk in een relatie. Als je dit niet kunt, dan ga je al gauw een beetje over je grenzen heen. Iedere keer dat je ook maar een beetje over je grens gaat, spaar je een zegel. Vaak zonder dit door te hebben. Maar er komt een zegel waarmee het zegelboekje vol is, en dan ontploft de boel. Voorkomen dat je zegels spaart dus.”

'Welke liefdesskill zou iedereen wat jou betreft meer moeten oefenen?'

“Wat ik heel belangrijk vind, is luisteren zonder oordeel. Stel dat ik boos ben op Ray, mijn man, dan is het een heel mooie vaardigheid als hij zegt: ‘Vertel eens wat er bij je speelt?’. Zonder te adviseren, zichzelf verantwoordelijk te voelen, zonder te verdedigen. Als er gedoe is, maar ook als er geen gedoe is, is het heel belangrijk om gewoon te luisteren zonder oordeel. Weinig mensen kunnen zich echt verplaatsen in het hoofd en het hart van anderen.”

'Stel je bent zelf veel met gezondheid bezig, je vindt gezond eten of duurzaamheid belangrijk, maar je partner niet. Hoe vind je hier samen een weg in?'

“Dit zie ik veel gebeuren. Iemand die gezond wil leven heeft dat als waarde. Voor je partner geldt deze waarde niet. Je eet bijvoorbeeld vegetarisch en je partner niet. Je kunt hierin de regie nemen door het volgende principe toe te passen: veranderen, accepteren of weggaan. Heb je verschillende waarden, maar wil je liefde bovenaan zetten? Dan is de eerste stap om te kijken of je er samen uitkomt. Wil de een de ander tegemoet komen? Onthoud daarbij dat de een niet boven de ander staat, ook al is de manier van de ene partner gezonder dan de manier van de andere partner. Is het antwoord nee, dan kom je bij acceptatie. Accepteer je dat je partner wél vlees eet? Als je dit niet kunt, dan kan dat een reden zijn om weg te gaan. Vaak zeggen mensen dan ‘Zo belangrijk is dit verschil niet’. Dán moet je het accepteren. Accepteren zonder zeuren. En dat is lastig. Wat je in praktijk vaak ziet is, dat een van de partners blijft vechten, omdat hij of zij toch eigenlijk wil dat de ander verandert. Dat is geen volledige acceptatie. Dat is het punt waarop de regieloosheid en het gedoe ontstaat. Veranderen, accepteren of weggaan dus. Meer smaken zijn er niet.”

'Hoe weet je of een relatie niet goed voor je is?'

“Een relatie is niet goed voor je als je niet jezelf kunt zijn en als je in je kwetsbaarheid wordt gekwetst. In sommige gevallen kan het zelfs toxisch worden. Als je partner heel vernietigend doet, veel kritiek heeft of wanneer je gemanipuleerd wordt, dan moeten de alarmbellen gaan rinkelen. In zo’n situatie ben je continu bezig om jezelf te beschermen en dat gaat ten koste van jezelf. Als je voelt dat je niet jezelf kunt zijn en niet kwetsbaar kunt zijn omdat daar misbruik van gemaakt wordt, dan zeg ik: wegwezen.”

'Stel een scheiding is onvermijdelijk. Kun je dan de negatieve impact van scheiden voorkomen?'

“Met scheiden krijg je er naast een stukgelopen relatie ook heel veel gedoe bij. Je moet verhuizen, afspraken maken over kinderen, financieel ga je er vaak op achteruit, het kan je onzeker maken. Deze factoren kunnen je meer stress geven, waardoor je minder rationeel kunt reageren. Wel kun je een scheiding minder pijnlijk maken. Met coaching kun je ontrafelen waar het mis gaat in je relatie. Zo kom je erachter waar de pijn zit. Je weet wat er aan de hand is en vervolgens kun je beslissen of je het samen oplost of dat je toch niet bij elkaar past. Je kunt dan alsnog de stap zetten naar scheiden. Maar er is dan geen twijfel meer, je krijgt meer rust en je kan het achter je laten."

Bekijk ook

Ongelukkig zijn maakt je gezonder? Dit zegt de wetenschap | Gezondnu

3x Anne in het kort

Dilemma: liever altijd knallende ruzie óf nooit ruzie hebben met je partner?

“Maakt me niets uit, het gaat erom hoe je het goed maakt en of je ervan leert.”

'Wat is jouw missie met relatiecoaching?'

“Mensen laten zien dat het normaal is om af en toe naar een relatiecoach te gaan. Dat relatiecoaching leuk is in plaats van zwaar. Het liefst zie ik dat mensen op tijd kiezen voor relatiecoaching als een soort van apk voor hun relatie, vóórdat er problemen ontstaan.”

'Wat is jouw ultieme relatietip?'

“Wees altijd op je liefst. Als iets belangrijk is binnen een relatie is het dat je respect hebt voor elkaar en lief bent voor elkaar.”

Hoe liefdesvaardig ben jij?

Van nieuwsgierig zijn naar elkaar en volledig opgaan in de ander in de groene zone tot je niet gehoord voelen of twijfelen in de oranje zone of kritiek en cynisme in de rode zone. Kom erachter in welke zone jouw relatie zich bevindt. Doe hier de relatietest.

Dit artikel verscheen eerder in de printeditie van Gezondnu (editie 1 – 2024).