Frozen shoulder en overgang: de klacht die lang werd genegeerd

Je jas aantrekken, je haar kammen of je bh dichtdoen: voor wie een frozen shoulder heeft, wordt zoiets simpels al snel een marteling. Deze pijnlijke aandoening, officieel adhesieve capsulitis, zorgt ervoor dat je schouder letterlijk ‘bevriest’. Je kunt je arm nauwelijks bewegen, en dat kan maanden – soms zelfs jaren – duren. Maar wat is het precies, waarom krijgen vooral vrouwen ermee te maken, en misschien nog wel belangrijker: wat kun je ertegen doen?

Wat is een frozen shoulder?

In je schouder zit een gewrichtskapsel van bindweefsel dat het gewricht stabiliseert. Bij een frozen shoulder raakt dat kapsel ontstoken, waardoor het dikker en stijver wordt. Je raadt het misschien al, maar het gevolg is hevige pijn en een schouder die nauwelijks meer wil meewerken. Zowel actief bewegen als passief, dus ook wanneer iemand anders je arm beweegt, doet pijn.

Artsen herkennen drie fases: eerst de ‘bevriezingsfase’ met vooral veel pijn, daarna de ‘bevroren fase’ waarin de stijfheid overheerst, en tot slot de ‘ontdooifase’, waarin de beweeglijkheid langzaam terugkomt. Alles bij elkaar kan het wel anderhalf jaar duren voordat je weer soepel beweegt.

Waarom krijgen vooral vrouwen het?

Ongeveer één op de twintig mensen krijgt ooit een frozen shoulder, meestal tussen hun 40e en 70e levensjaar. Maar vrouwen lopen duidelijk meer risico, zeker rond de overgang. Artsen denken dat hormonale veranderingen, zoals het dalen van het oestrogeenniveau, hierin een rol spelen. In Aziatische landen is het zelfs zo bekend dat men spreekt van een 'fifties shoulder'.

Andere risicofactoren zijn diabetes, schildklierproblemen of auto-immuunziekten. Bij diabetespatiënten is de kans op een frozen shoulder zelfs tot 30 procent.

Waarom duurt het zo lang?

Een frozen shoulder ontstaat meestal zonder duidelijke aanleiding. Soms speelt een blessure of breuk mee, maar vaak is er geen aanwijsbare trigger. Omdat het ontstekingsproces langzaam moet uitdoven, is er geen snelle oplossing. Dat maakt het extra frustrerend voor patiënten: de pijn is hevig, maar tegelijkertijd is er op scans vaak weinig te zien.

Behandeling: wat helpt wél?

Helaas, het ontstekingsproces moet je lichaam zelf doorlopen. Maar artsen kunnen wel de klachten verlichten en het herstel ondersteunen:

• Ontstekingsremmers of een cortisone-injectie kunnen de pijn tijdelijk verminderen.
• Fysiotherapie helpt om je schouder voorzichtig in beweging te houden.
• Warmte kan ontspannend werken: denk aan een warm kersenpitkussen in je nek.
• Beweging binnen je pijngrens is belangrijk. Te hard doorduwen werkt averechts en kan de ontsteking verergeren.

Bekijk ook

Sporten tijdens de overgang: waarom het juist nu zo belangrijk is | Gezondnu

Nieuwe behandelingen, zoals injecties met bloedplasma of ook hormoontherapie tijdens de overgang, worden nog onderzocht. Voor een kleine groep blijft een operatie waarbij het verdikte kapsel wordt losgeknipt of losgemaakt een laatste redmiddel.

Wat kun je zelf doen?

Een frozen shoulder vraagt vooral geduld, maar er zijn dingen die je zelf kunt proberen:

• Blijf in beweging, maar forceer niets.
• Vermijd sporten waarbij je de schouder zwaar belast, zoals tennis of padel.
• Kies activiteiten die wel kunnen, zoals wandelen of fietsen.
• Probeer warmte of ontspanningsoefeningen om de spierspanning te verminderen.

Een frozen shoulder is pijnlijk, langdurig en vaak onbegrepen. Vooral vrouwen krijgen ermee te maken, vaak rond de overgang. Het goede nieuws: uiteindelijk gaat de schouder weer los. Maar dat kan maanden duren. In de tussentijd is goede begeleiding – en veel geduld – essentieel.