Stijve en beschadigde bloedcellen: de keerzijde van extreem duursporten

Een marathon is voor velen al de ultieme uitdaging, maar voor ultralopers is het slechts het begin. Nieuw onderzoek werpt nu een licht op de keerzijde van deze extreme duurinspanningen. De effecten van ultralopen zijn namelijk direct zichtbaar in ons bloed. Een studie van de University of Colorado Anschutz toont aan dat de rode bloedcellen van lopers beschadigd en stijver worden, een proces dat doet denken aan versnelde veroudering.

De Amerikaanse wetenschappers analyseerden bloedmonsters van 23 lopers voor en na twee loodzware bergraces: een van 40 kilometer en de Ultra Trail du Mont Blanc van 171 kilometer. Door duizenden moleculen in het bloed te onderzoeken, ontdekten ze een duidelijk patroon van schade dat al na 40 kilometer meetbaar was, maar significant toenam naarmate de afstand groter werd.

Hoe extreme inspanning de flexibiliteit van je rode bloedcellen aantast

Je kunt rode bloedcellen zien als de superflexibele koeriers van je lichaam. Hun belangrijkste taak is zuurstoftransport, en daarvoor moeten ze zich door de allerkleinste haarvaten kunnen wringen. Deze studie laat zien dat de rode bloedcellen na een ultraloop een deel van die cruciale flexibiliteit verliezen. Ze worden stijver door een combinatie van mechanische stress – het constant 'botsen' in de bloedbaan – en moleculaire schade door ontstekingsreacties en oxidatieve stress. Een direct gevolg is dat hun vermogen om efficiënt zuurstof af te leveren afneemt.

De opvallende vergelijking met de 'veroudering' van opgeslagen bloed

Het schadepatroon dat de onderzoekers zagen, vertoont een opvallende gelijkenis met wat er gebeurt met bloed dat wordt opgeslagen in een bloedbank. Na verloop van tijd 'veroudert' dit donorbloed: de rode bloedcellen worden ook daar stijver, fragieler en minder effectief. "Extreme duursport zorgt ervoor dat deze cellen versneld verouderen," stelt onderzoeker Angelo D’Alessandro. Deze link is niet alleen interessant voor sporters, maar biedt ook nieuwe inzichten voor de transfusiegeneeskunde.

Wat dit onderzoek betekent voor duursporters (en wat niet)

Moeten we nu massaal stoppen met langeafstandslopen? Zo ver gaat de studie niet. "We kunnen op basis van deze gegevens niet zeggen of mensen dit wel of niet moeten doen," nuanceert hoofdonderzoeker Travis Nemkov. De studie heeft beperkingen, zoals de kleine onderzoeksgroep en het beperkte aantal meetmomenten. Echter, de resultaten suggereren wel dat er een grens is aan wat gezond is.

Het onderzoek roept belangrijke nieuwe vragen op die verder onderzoek vereisen:

• Hoe snel herstellen de rode bloedcellen zich na zo'n extreme inspanning?
• Is er sprake van blijvende schade op de lange termijn?
• Kan de schade beperkt worden door aanpassingen in training, voeding of hydratatie?

De conclusie is dan ook niet dat sport ongezond is, maar dat de impact van extreme duursport op het lichaam complex is. Het toont aan dat zelfs bij topfitte atleten de fysiologische grenzen worden opgezocht en soms worden overschreden.