Kopje-onder in natuurwater? Waarom zwemmen in open water écht anders is (en zo doe je het veilig)

Zodra het kwik stijgt, pakken we massaal onze strandtas in. Recreatieplassen, kabbelende rivieren en onze Noordzeekust trekken als een magneet. Heerlijk fris, sportief en puur genieten. Toch is een duik in de vrije natuur een heel ander verhaal dan baantjes trekken in het plaatselijke chloorbad. Jaarlijks verdrinken er in Nederland helaas zo’n 100 mensen in open water. De reden? We overschatten onze zwemkunsten, onderschatten de natuur en laten ons nét iets te veel meeslepen door de gezelligheid. Tijd voor een nuchtere opfriscursus buitenwater.

De fabel van het zwemdiploma

"Zwemmen in de natuur is fantastisch, maar we leunen in Nederland soms iets te veel op onze behaalde zwemdiploma's," legt Ernst Brokmeier van de Reddingsbrigade uit. Je A- of B-diploma haal je in een gecontroleerd, warm binnenbad. In open water krijg je te maken met onverwachte temperatuurverschillen, wind, golven en sterke stroming. Meer dan de helft van de verdrinkingen vindt dan ook niet plaats op zee, maar juist in ogenschijnlijk rustige recreatieplassen, kanalen en rivieren.

Daarnaast speelt de psychologie van de menigte een rol. Als we honderden mensen vrolijk in het water zien spetteren, gaan we er onbewust vanuit dat het overal veilig is. Maar de bodem van een plas kan onverwacht steil aflopen, en rivieren hebben altijd een verraderlijke onderstroom.

Wie checkt jou?

De allerbelangrijkste vuistregel van de Reddingsbrigade voor een veilige zwemdag is simpel: ga nooit alleen het water in. Bij kinderen vinden we dat logisch, maar als volwassenen vergeten we het weleens. Zorg dat er altijd iemand op de kant of in het water oogcontact met je heeft. Mocht je plotseling kramp krijgen, dan is er direct iemand die hulp kan inschakelen of naar wie je kunt zwaaien.

Kun je niet (goed) zwemmen? Neem dan simpelweg het risico niet. Zoek de verkoeling op door lekker met je voeten in het water te gaan zitten op een plek waar je stevig kunt staan.

Eerste hulp bij nood: wat als het misgaat?

De Reddingsbrigade heeft dce belangrijkste basisregels voor open water kort samengevat. De goud-eerlijke tip is: leer zwemmen, ga nooit alleen en kies een plek waar toezicht is. Mocht je onverhoopt toch in een sterke stroming (zoals een mui op zee) belanden of overvallen worden door kramp, probeer dan vooral rustig te blijven. Paniek is je grootste vijand; je gaat dan wild om je heen slaan en raakt snel uitgeput. Onthoud deze stappen:

1. Maak de 'zeester': Paniek is de grootste vijand; je gaat dan wild om je heen slaan en raakt uitgeput. Ga plat op je rug liggen met je armen en benen gespreid. Iedereen kan op deze manier blijven drijven. Het geeft je de tijd om rustig adem te halen en de aandacht van de kant te trekken.
2. Vecht niet tegen de stroom: Zwem op zee nooit recht tegen een mui in terug naar de kant. Dat verlies je gegarandeerd.
3. Zwem parallel: Laat je meevoeren door de stroming tot deze afzwakt. Zwem daarna parallel (evenwijdig) aan de kustlijn weg uit de mui, en loop pas daarna via de zandbank terug naar het strand.

Zie je iemand anders in de problemen? Check dit stappenplan!

Wat nou als niet jij, maar iemand anders in het water plotseling om hulp roept of kopje-onder dreigt te gaan? Je eerste impuls is waarschijnlijk om direct het water in te duiken, maar de Reddingsbrigade waarschuwt dat dit juist voor twee slachtoffers kan zorgen. Onthoud deze vier cruciale stappen.

Bekijk ook

Wat er écht gebeurt als je in ijskoud water duikt | Gezondnu

Scan het blauwe bord

Eenmaal op de strandlocatie aangekomen? Loop niet direct blind naar de waterkant, maar werp eerst even een blik op het officiële blauwe informatiebord dat bij elke goedgekeurde zwemplek staat. Hierop zie je precies waar de risico's liggen, of er toezicht is en wie je moet alarmeren bij een noodgeval. Uiteindelijk is veilig genieten je eigen verantwoordelijkheid.

Pas goed op jezelf, kijk een beetje naar elkaar om en geniet van die welverdiende duik!