Controleverlies geeft stress. Wat nu?

    269

    We waren pas vierhonderd kilometer verwijderd van huis (nog meer dan duizend te gaan) toen een lampje op het dashboard ging branden. Auto langs de kant van de weg, motorkap open, boekje erbij, wat prutsen en doen en doorrr!

    Controleverlies geeft zo’n angstig gevoel en stress. Wat dan?

    Maar voordat we wegreden kreeg ik De Blik. De blik van je kind die jouw imago doorprikt. Hoezo ouders weten alles, maken verstandige keuzes en hebben altijd de situatie onder controle?
    “Serieus?”, zei hij. “Kunnen jullie dan echt nooit een goede auto kopen? Een auto die het doet?”
    “Ik zorg voor de broodnodige spanning tijdens de reis, élke reis”, was mijn flauwe grap.
    De Blik werd ernstiger.
    “ … en deze auto was zo lekker goedkoop”, sputterde ik.
    De Blik werd nog ernstiger.
    “Sorry, ik weet toch ook geen biet van auto’s! Een miskoop oké?”
    Dat antwoord was goed. Daar gingen we weer. Met om de vierhonderd kilometer een broodnodige pitstop voor wat gepruts onder de motorkap, een ijsje en een nieuw uitzicht bij een ander tankstation.

    Toen ik ook nog een kleine (heel kleine!) botsing maakte met een hoge stoeprand zodat we de achterbumper met een flinke duw moesten vastklikken, lachte iedereen op de achterbank zich slap. Zelfs ik lachte. Het verlies van het imago van ‘verstandige-ouder-heeft-altijd-alles-onder-controle’ voelde verrassend lekker eigenlijk.

    “Als je vraagt ‘Hoe gaat het?’, antwoordt men ‘Alles onder controle.’ Maar controle héb je niet, het is een illusie”, zegt hoogleraar Damiaan Denys in een artikel dat ik lees op internet. “Mooi en succes is de norm. Maar het ís niet normaal om mooi en succesvol te zijn en alles onder controle te hebben.” Dat klopt, natuurlijk. Maar controleverlies geeft zo’n angstig gevoel en stress. Wat dan?

    Deze editie van gezondNU draait letterlijk om dit dilemma. We zoeken geluk en willen dat afdwingen en controleren. Maar met die houding vallen we direct in een valkuil. Want geluk willen en eisen geeft per direct stress. Zo werkte boegbeeld Natascha (pagina 8) heel lang succesvol in de schoonheidsbranche. Totdat ze zich realiseerde dat alles draaide om de focus: ‘Er is iets mis met je.’ “Alles moet gladder, strakker en perfecter. Worden we daar gelukkiger van?” Eeuwig jong eruit willen zien, hoe kansloos is dat?

    Nog veel pittiger is het verhaal van Els op pagina 28, die kanker heeft. “Al vanaf de diagnose klamp ik me vast aan twee woorden van mijn arts. Ze zei: ‘Genezen kun je niet meer, maar je bent niet uitbehandeld.” De controle over haar lichaam is volledig weg, maar het accepteren van controleverlies brengt haar verrassend genoeg toch geluk.
    Natuurlijk willen we veranderen en verbeteren. Zoeken naar meer geluk is onze motor. Maar het moment dat je ongeluk denkt te kunnen controleren door, ja, door wat eigenlijk, daalt de ijskoude blik van een puber op je neer, die zegt:
    “Serieus?”

    José Leeuwenkamp
    hoofdredacteur gezondNU