Ik ben niet te dik, ik houd vet vast! Nou goed?

    675
    Jacqui van kemenade
    Jacqui van Kemenade, voedingsarts

    Vandaag lees ik weer in de krant dat vijftig procent van de volwassenen Nederlanders overgewicht heeft. Angstvallig kijk ik naar mijn taille. Wij Nederlanders hebben zoals ze in Spanje zeggen, geen ‘Corpo Guitarro’ meer. (gitaar lichaam, een lichaam met een slanke taille). Nee, lees ik, we hebben vet. En dat vet zit waar ooit die taille was. In lichte paniek neem ik nog een slok koffie. Word je dik van koffie? Ben je eigenlijk dik? Je bent ook geen rood haar. Je hebt rood haar. Dus je hebt vet, je bent dat toch niet?

    In het artikel voel ik een licht verwijt. Het is immers zo simpel. Ook de World Health Organisatie zegt dat obesitas, fors overgewicht, is: Een disbalans in calorieën die geconsumeerd worden en calorieën die verbruikt worden. We worden te dik als we meer calorieën tot ons nemen dan we verbranden, en we worden dun als we meer verbruiken dan tot ons nemen.

    Aha. Gelukkig simpel.

    Ja hallo, los van het feit dus dat het dus al misgaat in hoe we calorieën tellen (zie mijn vorige blog). En los van het feit dat dit simpele optelsommetje niet klopt.

    Ondertussen krijgt iedereen met een te brede taille de (af)wijzende vinger. En wordt er gezegd, ja ook in de spreekkamer. Hier komt ‘ie: ‘Weet je wat jij moet doen? Gewoon minder eten en meer bewegen!’ Wow! Wat een Einsteins zijn wij als dokter. Nee niet dus. Daar is onze patiënt dus echt niet mee geholpen. Weet wat wij als arts eens zouden moeten doen (ja, ik spreek ook mezelf erop aan)? Gewoon eens stoppen met die wijzende vinger.

    Crash dieet werkt niet

    De grootste studie ooit gedaan over obesitas (fors overgewicht), voeding en bewegen is de Women’s Health Initiative Dietary Modification Trial. Vijftigduizend vrouwen deden mee aan dit zevenjarige onderzoek. De keiharde conclusie was dat ze na een jaar wel 1.8 kg kwijt waren maar na zeven jaar hadden de dieetdames een taille die 2.1 cm breder was dan voorheen. Ze waren niet afgevallen. Dit terwijl ze echt 342 calorieën per dag minder gegeten hadden. Wat een desillusie. Die arme vrouwen. Maar het gebeurt nog steeds. We gaan nog steeds ‘op crash dieet’. En het werkt dus niet.

    Eindelijk begrijpen steeds meer wetenschappers dat wat ieder mens met een pondje meer al lang weet. Het zijn dus niet alléén de calorieën die tellen. Niet elk pondje komt door het mondje.

    Tijdens een Obesitas Congres in 2017 (de Crossfit Foundation Academic Conference) heeft men geconcludeerd dat er bij specifieke soorten voeding meer is dan de hoeveelheid calorieën die bepaalt of je er dik van wordt. En dit met name bij suikerhoudende voeding. Suiker doet dus iets (ongeacht de calorieën!) met je gewicht (het omhoog brengen dus) via een andere weg, en dat is dus niet alleen de calorie optel weg. Met andere woorden: niet de hoeveelheid calorieën die je eet blijkt alleen van belang, maar wat je eet en hoe jouw lichaam reageert op de kwaliteit van de voeding.

    Zo is er ook voeding wat een effect heeft op hormonen in onze hersenen (dopamine) die maken dat we er steeds meer van willen eten (chips). En er kan een verschil van mens tot mens zijn in verdeling van energie naar vetopslag of verbruik in stofwisseling.

    Minder suiker

    Het duizelt je wellicht. Laat me je helpen. Dit is voor alle Nederlanders die een pondje meer vet vasthouden (en niet ZIJN) en klaar zijn met die wijzende vinger. Je bent niet te dik. Je houdt misschien te veel vet vast. Ja zeg dat maar tegen die baas, vriendin of echtgenote. En schreeuw het maar uit!

    ‘Ik ben niet te dik! Mijn lichaam houdt te veel vet vast! Nou goed!’

    Maar de belangrijkste vraag is dan: kan dat lichaam uit die vetopslag modus komen?
    Ja, dat kan. Op verschillende manieren. Ik ben alvast begonnen met minder suiker te eten. Niet alleen vanwege de calorieën dus maar vanwege het vetklevend effect. Ik ga volgende week mijn taille opmeten!

    Jacqui van Kemenade is voedingshuisarts en legt als arts het verband tussen ziek-zijn, genezing en leefstijl.