<-- NIET ACTIEF -->

Gezond eten en bewegen kan diabetes voorkomen, blijkt uit onderzoek. Die boodschap geeft een dubbel gevoel als je diabetes type 2 hebt. Tussen neus en lippen door hoor je dat het een ziekte is voor ongezonde mensen, die ‘beter’ hadden moeten leven. gezondNU zoekt naar de nuance in deze boodschap. Is diabetes type 2 écht eigen schuld, dikke bult?

Met een gezonde levensstijl kun je de kans op diabetes type 2 met de helft verkleinen. Dat impliceert dus dat als je wél diabetes type 2 hebt, het eigenlijk je eigen schuld is. Geen leuke boodschap. Maar is dat zo? gezondNU wil het voor eens en altijd weten: is diabetes type 2 écht eigen schuld, dikke bult? We vragen het twee specialisten van de polikliniek Diabetologie van UMC Utrecht.

“Ik kan het niet mooier maken dan het is”, vertelt Yvonne de la Bije, verpleegkundig specialist op de polikliniek Diabetologie. “Er zijn gevallen dat je er écht niets aan kunt doen, maar meestal wel. Een zure boodschap, het klinkt hard. Tegen een roker die longkanker krijgt zeg je ook niet: eigen schuld, dikke bult. Toch heeft het vaak wel met leefstijl te maken. Ben je te zwaar en beweeg je weinig? Dan moet je dus gezonder eten, meer bewegen en afvallen. Doe je dat niet, dan is de kans alleen maar groter dat je diabetes type 2 krijgt.”

Genezen van diabetes type 2

Internist en endocrinoloog Harold de Valk beaamt dit. Het is volgens hem niet een kwestie of je diabetes krijgt, maar wel wannéér je diabetes krijgt. “Wanneer je aanleg voor diabetes hebt, gaan de insulineproducerende cellen langzaamaan stuk. Hierdoor reageert je lichaam niet meer goed op insuline. Het proces van deze kapotgaande cellen kun je uitstellen met je leefstijl. Het moment van uiting schuif je dus naar voren.” Dit moment kun je ook verschuiven als je al diabetes type 2 hebt. Je bent dan dus niet genezen van diabetes, je onderdrukt het proces. “Diabetes type 2 werd niet voor niets eerder ouderdomsdiabetes genoemd. Door de aanleg zal dit proces sowieso tot uiting komen wanneer je ouder wordt.”

Waarom zou ik gezonder leven als ik al diabetes type 2 heb?

De Valk stelt dus dat je door de aanleg sowieso diabetes krijgt. Dat knaagt. Waarvoor zou je nog zwoegen in de sportschool en salades eten? “Je wint er ziektevrije jaren mee”, legt hij uit. “Stel, je hebt een tweelingzus en jullie hebben allebei de aanleg. Jij leeft gezond, beweegt veel en je hebt een gezond BMI van bijvoorbeeld twintig. Zij rookt, heeft een ongezond BMI van veertig en verzet geen stap. Dan kan het zo zijn dat zij op haar zestigste diabetes type 2 krijgt en jij pas op je tachtigste. Jij hebt dus twintig jaar ‘extra’ waarin je nog lekker gezond bent. Natuurlijk is dit een extreem voorbeeld, maar je wint echt tijd door wél gezond te leven.”

Aanleg voor diabetes type 2

Gezond leven loont dus om diabetes uit te stellen. “Het punt is alleen: je weet niet of je de aanleg hebt”, stelt De Valk. En daarmee laat hij zien dat de beginvraag: ‘Is diabetes eigen schuld, dikke bult?’ – geen simpele vraag is met als antwoord ‘ja’ of ‘nee’. De la Bije: “Voor mensen met artrose is bewegen lastig. En wanneer je al veertig jaar lang overgewicht hebt, ben je niet gewend gezond te eten en veel te bewegen. Je leven omgooien is moeilijk. Je kunt bovendien ook aanleg hebben voor overgewicht. Lastig, maar dat betekent feitelijk dat je dus extra je best moet doen.”

Een miljoen Nederlanders heeft diabetes, waarvan 90 procent diabetes type 2. Bij hen is het lichaam ongevoelig geworden voor insuline. Volgens onderzoek zal 1 op de 3 van de 45-jarige Nederlanders deze vorm krijgen wanneer zij nog geen diabetes hebben.

Tekst: Jeanine Bakker