Dwang

Iedereen loopt wel eens terug om te controleren of de deur écht op slot zit. Of het gas uit. Daar is niks geks aan. Maar als je het áltijd doet, niet kunt stoppen met deze handeling en het je leven beheerst, is het anders. Dan spreek je van een dwang. In dit dossier lees je meer over dwangneuroses – de oorzaken en de oplossingen.

Algemeen | Klachten | Behandeling | Oorzaken | Tips & vragen

Algemeen

Bij dwangmatige handelingen of dwangmatig gedrag denken we dat we vervelende gebeurtenissen kunnen voorkomen of bezweren door rituelen of acties. Om die reden verricht hij dwanghandelingen – dit worden ook wel compulsies genoemd.

Dat kan betekenen dat je heel vaak je handen moet wassen, je alleen op de witte strepen van een zebrapad wilt lopen of steeds opnieuw controleert of het gas wel echt uit is. Meestal hebben de handelingen weinig te maken met een reële angst – bijvoorbeeld dat je ziek kan worden van bacteriën op je handen. Maar het dwangmatige handenwassen wordt een probleem op zich.

De Engelse term voor dwang is OCD, Obsessive-Compulsive-Disorder.

Ongeveer twee a drie procent van de bevolking lijdt aan dwang of heeft ooit dwangmatig gedrag gehad. Dit zijn 300.000 tot 400.000 mensen in Nederland.

Er zijn veel verschillende soorten neuroses, dit zijn de bekendste:

Poetsdwang

Bij deze dwang, ben je extreem bang voor viezigheid of om vies te worden. Vaak is het de angst voor viezigheid die je niet met het blote oog kunt zien. Zoals bacteriën of schimmels. Dit betekent dat openbare toiletten worden vermeden, net zoals deurklinken en het geven van een hand. Of je kunt juist niet stoppen met schoonmaken.

Teldwang

Bij teldwang draait het om getallen. Iemand met deze dwang is de hele dag bezig met het tellen van alledaagse dingen – zoals de dagen van het jaar, traptreden of de stoeptegels buiten.

Controledwang

Als je controledwang hebt, is er een constante angst aanwezig dat er een grote ramp gaat gebeuren. Om dit te voorkomen zoekt deze persoon altijd eerst de nooduitgang, haalt alle apparaten uit het stopcontact en controleert vaak of het gas echt uit is.

Herhalingsdwang

Herhalen, herhalen, herhalen. Wanneer je last van herhalingsdwang hebt, kun je niet stoppen met controleren of de deur wel dicht zit, het gas uit is en de ramen dicht zijn.

Klachten

Het gevolg van dwangneuroses is groot, het kan zelfs een depressie veroorzaken. Iemand met dwang wordt namelijk de hele dag door achtervolgd door angstgevoelens. Dit zorgt niet alleen voor een opgejaagd en onveilig gevoel, maar hierdoor is het ook lastig om een sociaal leven te onderhouden en normaal te functioneren.

Als iemand op jonge leeftijd al last heeft van dwanggedachten, is dit een belangrijk signaal. Meestal worden deze gedachten op latere leeftijd erger en kan het zich ontwikkelen tot een dwangneurose.

Wie dwangneuroses heeft, zal in eerste instantie proberen om zijn gedrag te verbergen. Hoe langer je iemand kent, hoe meer het opvalt. Je merkt namelijk vanzelf of iemand steeds controleert of de ramen dicht zitten, de lichten uit zijn of niet kan stoppen met schoonmaken.

De meeste mensen met een dwangneurose schamen zich voor hun gedrag en gedachten.

Behandeling

Dwangmatig gedrag verdwijnt niet als je deze gedachten of handelingen onderdrukt. Integendeel: de toestand verergert zelfs. Juist als je weerstand voelt tegen je gedachten, zul je er vaker aan denken. Pas als je die weerstand niet meer voelt, verdwijnt het verschijnsel vaak.

Meestal wordt een combinatie van cognitieve therapie en geneesmiddelen geadviseerd bij een dwangstoornis.

Bij cognitieve therapie krijgt de patiënt inzicht in zijn of haar gedrag. Er wordt getraind om situaties te accepteren en de manier van denken te veranderen. Zo verdwijnen de dwanghandelingen langzaam of worden ze vervangen door een positieve handeling.

De medicijnen die voorgeschreven worden verschillen. Meestal zijn het kalmerende medicijnen die minder angstig maken en zo ook de dwanggedachten verminderen.

Tips:

Besef dat de handeling die je uitvoert geen invloed heeft

Besef dat de handeling die je uitvoert zinloos is. Het heeft dus zin om stil te staan bij het feit dat de handelingen geen invloed hebben op je angst. Probeer het te bekijken door de ogen van iemand anders. Wat zou een ander zeggen als je tien keer controleert of de ramen dicht zitten?

Wees er vroeg bij

Neem het serieus wanneer je merkt dat je niet kunt stoppen met een handeling of gedachte. Door dit te erkennen voorkom je dat het (veel) erger wordt.

Oorzaken

De oorzaak van een dwangneurose is niet echt bekend. Vaak wordt het veroorzaakt door een combinatie van de volgende factoren:

Ingrijpende gebeurtenis

Dit kan zowel positief als negatief. Denk hierbij aan een geboorte, een overlijden in iemands omgeving of een scheiding. Deze grote verandering in iemands leven kan het gevoel van veiligheid en zelfvertrouwen verminderen.

Erfelijkheid

Als een van de ouders soortgelijke klachten heeft, heb je meer kans op een dwangneurose.

Lichamelijke veranderingen

Zoals een zwangerschap, plotseling veel aankomen of afvallen, een operatie.

Jeugdervaring

Een ingrijpende of stressvolle gebeurtenis in je jeugd, kan de aanleiding zijn voor een dwangneurose. De gebeurtenis kan al lang achter de rug zijn en later pas voor angst zorgen.

Neurotransmitters

Uit sommige onderzoeken blijkt dat wanneer het evenwicht in de neurotransmitters in de hersenen is verstoord, dit de oorzaak van een dwangneurose kan zijn. Een van de belangrijkste neurotransmitters is serotonine. Deze stof brengt signalen over tussen verschillende hersencellen.

Tips & vragen

Artikelen in het dossier

Advertorial

Afslanken* zonder toegevoegde kunstmatige zoetstoffen!

Veel mensen zijn er dagelijks mee bezig: afvallen! De overtollige kilo’s verdwijnen maar niet en het lukt al helemaal niet om je ideale streefgewicht te...

Beter eten, beter leven

TischleinDeckDich® is het lichte quinoa gierst maaltijd, afgerond met veel aromatische groenten. Door het koken worden de waardevolle ingrediënten optimaal afgebroken, zodat de vitale...

De 3 beste oefeningen voor je bekkenbodemspieren

Sterke bekkenbodemspieren voorkomen urineverlies, verbeteren je houding en maken seks zelfs spectaculairder. Reden genoeg dus om ze te trainen! Lees hier drie oefeningen voor...
Eet je lever gezond

Eet je lever gezond