EHBO

Sporten, verhuizen en een barbeque; het is allemaal onschuldig. Totdat je een blessure oploopt of een brandwond. Per jaar worden zo’n 1,2 miljoen mensen behandeld voor letsel dat zij oplopen tijdens zo’n activiteit. Lees hier meer over verstuikingen en verrekkingen, blauwe plekken, wondjes, brandwonden en vergiftigingen en wat je hierbij zelf kunt doen.

Verstuiking en verrekking | Blauwe plekken | Wondjes | Brandwonden | Vergiftiging | Tips & vragen

Verstuiking en verrekking

Bij verrekkingen is de spier of pees tijdelijk te veel belast of uitgerekt. Een kneuzing ontstaat na een val of botsing. Het onderhuidse weefsel raakt hierdoor beschadigd en de spieren of het kapsel van de gewrichten soms ook.

Klachten bij verstuiking/verrekking

Bij een verstuiking en verrekking voel je pijn in het gewricht en de pezen en banden eromheen. Er kunnen bloeduitstortingen rondom het gewricht ontstaan en soms een (pijnlijke) zwelling. Het gewricht belasten kan pijnlijk zijn.

Zelf doen bij verstuiking/verrekking

Houd het gewricht een kwartier onder de koude kraan te houden of leg er een ijspakking op. Breng dan een rekverband, tape of een mitella aan.
Raadpleeg een arts bij een flinke zwelling, als de aangedane plek geen gewicht kan verdragen, als een zwelling of pijn langer na drie dagen niet minder wordt en wanneer er mogelijk iets gebroken is.

Blauwe plekken

Door een flinke stoot of val kneuzen de onderhuidse bloedvaatjes. Dit veroorzaakt een bloeduitstorting, ook wel een blauwe plek genoemd. Het bloed zorgt voor de blauwe, paarse en soms zelfs zwarte kleur. De blauwe plek wordt in de loop van enkele dagen lichter en verdwijnt daarna.

Klachten bij blauwe plekken

Blauwe plekken zijn bloeduitstortingen onder de huid. Het doet zeer als je op de huid drukt of als de huid ergens mee in contact komt. Blauwe plekken trekken na een aantal dagen vanzelf weg.

Wondjes

Bij een wond is de bovenste huidlaag, en soms ook de onderliggende lagen, beschadigd. Nadat de wond gebloed heeft, vormt het lichaam binnen enkele uren een korst waaronder jonge bindweefselcellen en bloedvaatjes groeien. Zo vormt zich een litteken dat in de meeste gevallen netjes heelt. Alleen als de wond erg groot is, zal een litteken niet helemaal verdwijnen.

Klachten bij wondjes

Bij wondjes is de bovenste huidlaag (en soms ook de onderliggende lagen) beschadigd. De huid bloedt en doet zeer. Dit komt doordat de zenuwen in de huid beschadigd zijn.

Zelf doen bij wondjes

Kleine wondjes kunnen goed zelf behandeld worden. Bloed dat uit de wond stroomt spoelt de meeste ziektekiemen weg. Je kunt de huid ook reinigen met een speciaal ontsmettingmiddel. Dek de wond daarna af met een steriel gaasje of pleister.
Bij een diepe wond bestaat het gevaar van een tetanusinfectie. Ga daarom met een grotere wond altijd naar een huisarts. Deze kan de wond schoonmaken en hechten. Een tetanusinjectie kan deze complicatie voorkomen

Brandwonden

Gemiddeld ruim tweeduizend mensen worden per jaar opgenomen in het ziekenhuis of brandwondencentrum. Lang niet altijd is er vuur in het spel. Meer dan de helft van de mensen heeft brandwonden door een hete vloeistof zoals thee, water of hete olie. Ook barbecue-ongelukken komen veel voor.

Verschillende typen brandwonden

Eerstegraads verbranding: de huid is rood, pijnlijk en soms licht gezwollen, de opperhuid is intact.
Tweedegraads brandwonden: de huid is pijnlijk, vertoont blaren, de opperhuid is beschadigd. De zenuwen kunnen aangetast zijn; als de huid wordt geprikkeld, is er geen gevoel.
Derdegraads brandwonden: de huid is wit/beige of zelfs verkoold. Het gevoel weg, omdat de zenuwen kapot zijn.
Zelf doen bij brandwonden

Houd de verbrande huid minstens tien minuten onder een kraan met lauw stromend water. Waarschuw bij een tweede- en derdegraads brandwond de dokter. Bedek na het koelen een ernstige brandwond met steriel verband, een schone doek of schoon laken. Laat eventuele blaren intact en laat vastzittende kleding gewoon zitten. Smeer niets op de wond.

Hoeveel huid is verbrand?

Neem je hand als maat om te bepalen hoeveel procent huid verbrand is. Zoveel maal als deze op de verspreid liggende brandwonden past, zoveel procent van het lichaam is verbrand.

Vergiftiging

Vergiftigingen zorgen jaarlijks vooral bij kinderen voor honderden ziekenhuisbezoeken en -opnames. Het gaat dan voornamelijk om medicijnen, schoonmaakmiddelen, tabak, alcohol en giftige (kamer)planten.

Klachten bij vergiftiging

Hieronder staan de meest voorkomende klachten bij verschillende soorten vergiftigingen.

Medicijnen, alcohol, tabak, planten en bessen:

  • bewusteloosheid
  • plotseling ziek-zijn

Schoonmaakmiddelen, zoals ontkalkings- en bleekmiddelen:

  • rode huid
  • moeite met ademhalen en slikken
  • hevige pijn
  • brandwondjes/blaren op de lippen en in de mond
  • soms bloed uit de mond

Wasmiddelen (poeder en vloeibaar), wasverzachter en afwasmiddel:

  • pijn in maag en darmen
  • moeite met ademhalen
  • blaren op de lippen en in de mond

Zelf doen bij vergiftigingen

  • Bel meteen de huisarts, apotheek of 112. Laat de verpakking zien en vertel hoeveel ervan is ingenomen.
  • Is het kind suf, bewusteloos of kan het niet zelfstandig drinken? Geef het kind geen drinken en laat het niet braken. Leg het kind op de zij en bel onmiddellijk professionele hulpverlening.
  • Vergiftiging met medicijnen, alcohol, tabak of gifplanten: verwijder de resten uit de mond, slokdarm en maag door het kind te laten overgeven. Steek hiervoor een vinger in zijn keel. Als het kind heeft overgegeven, moet het daarna veel water drinken.
  • Let op: het is heel belangrijk dat een kind bij vergiftigingen met reinigings-, ontkalkings- of bleekmiddelen niet overgeeft. Deze stoffen kunnen bij het braken veel schade aanrichten. Geef het kind slokjes water of melk. Spoel de giftige stof op het gezicht, handen of in de ogen weg met schoon leidingwater.
  • Bij vergiftiging met petroleumproducten (zoals terpentine en lampolie): laat het kind niet drinken, maar spoel alleen de mond met water.
  • Bij een vergiftiging met waspoeder of afwasmiddel: geef het kind iets vets, zoals klontje boter, mayonaise of volle melk. Dit voorkomt schuimvorming. Niet laten braken, want dat kan de situatie verergeren.

Zie voor meer adviezen: www.gifwijzer.nl

Tips & vragen

Artikelen in het dossier

Editorial

De 3 beste oefeningen voor je bekkenbodemspieren

Sterke bekkenbodemspieren voorkomen urineverlies, verbeteren je houding en maken seks zelfs spectaculairder. Reden genoeg dus om ze te trainen! Lees hier drie oefeningen voor...
Eet je lever gezond

Eet je lever gezond