Tijdens, maar ook na de behandeling van borstkanker, kun je klachten krijgen. Eén van die klachten is oedeem. Dit klinkt ingewikkeld, maar betekent niets meer dan vochtophoping in een lichaamsdeel. Waar ontstaat het? Wat heeft het te maken met borstkanker? En kun je er iets tegen doen?

Na een flink aantal intensieve behandelingen tegen kanker, lijkt het ergste achter de rug. Maar je kunt wel last krijgen van een opgezwollen arm. Oedeem! Wat is het? Hoe ontstaat het? En kun je er iets aan doen?

Waar kom het voor?

Oedeem klinkt ingewikkeld, maar betekent niets meer dan vocht dat zich ophoopt in een bepaald lichaamsdeel. Vaak gaat het om de voeten, benen, buik of longen. Na borstkanker ontstaat het vaak in de arm, oksel of bij een litteken. Behalve dat het opzwelt, kan het ook pijnlijk aanvoelen of jeuken.
Zo’n vochtophoping kan om allerlei redenen ontstaan en kent verschillende vormen. Het is onder andere één van de mogelijke late gevolgen van borstkanker. Maar waarom?

Lymfoedeem – hoe ontstaat het?

Bij vrouwen die borstkanker hebben gehad, kan lymfeoedeem ontstaan. Het lymfestelsel heeft verschillende taken zoals het in evenwicht houden van het vochtgehalte van de weefsels. Tijdens een borstkankerbehandeling worden de lymfklieren verwijderd of bestraald. Hierdoor kan weefsel beschadigd raken en is de balans zoek. Het gevolg: de afvoer van lymfevocht wordt niet goed gereguleerd en kan zelfs stoppen. Dit kan zorgen voor een ophoping van vocht en eiwit in de lymfvaten.

Blijvend of niet?

Lymfeoedeem kan lang aanhouden en zelfs blijvend zijn. Maar door oefeningen en aanpassingen in de leefstijl, kan het worden voorkomen of behandeld. Belangrijk: herken het zo vroeg mogelijk!

Voorkom oedeem – 5 tips

Het aller belangrijkste: vraag altijd of de behandeling die je krijgt, kan leiden tot lymfeoedeem. Stel vragen als: Hoe groot is de kans? Wat kun je doen om het risico te verkleinen? Welke klachten wijzen op beginnend oedeem?

Vijf tips voor ná de behandeling:

  1. Voorkom overbelasting > vermijd zwaar tillen, langdurige inspanning of vaak terugkerende bewegingen. Het tegenovergestelde – stil op de bank zitten – is ook niet de bedoeling. Blijf dagelijks bewegen. Maak korte wandelingen, ga zwemmen of stippel een fietstocht uit.
  2. Let op wondjes > wondjes rondom het geopereerde en bestraalde deel en op de arm die niet goed genezen, kunnen wijzen op lymfeoedeem.
  3. Beperk het dragen van tassen en rugzakken > die kunnen de doorstroming van lymfevocht moeilijker maken. Moet je (vaak) spullen meenemen? Kies dan voor een (kleine) rolkoffer!
  4. Zorg dat je arm niet te lang naar beneden hangt > doe bijvoorbeeld je hand in je zak of gebruik een balletje om in te knijpen.
  5. Vermijd … > extreme warmte, zwaar tillen, druk op de schouder, stress en langdurig werken achter de computer.

Behandel oedeem – naar de oedeemtherapeut

Als je lymfeoedeem hebt, zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Deze kunnen de klachten verminderen – lymfeoedeem gaat nooit helemaal over. Gelukkig bestaan er oedeemtherapeuten die je kunnen helpen. Zo’n therapeut zal je eerst een aantal leefstijltips geven en kan je daarna informeren over behandelingen. Oedeemtherapie kan uit meerdere onderdelen bestaan, zoals oefentherapie, een armkous of compressietherapie. Als deze niet-operatieve behandelingen niet werken, kan er worden geïnformeerd naar een operatieve behandeling. Overleg een eventuele behandeling altijd met je arts.