De mazelenepidemie en de daarbij behorende discussie woedt nog volop in Nederland. De aandacht gaat daarbij uit naar kinderen die niet zijn ingeënt tegen mazelen. Maar vóór 1976 zijn kinderen ook nooit ingeënt. Hoe zit het met volwassenen die deze vaccinatie nooit hebben gehad? Lopen zij gevaar? En: kan mazelen van kinderziekte naar volwassenziekte muteren?

De vaccinatie tegen mazelen is sinds 1976 toegevoegd aan het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Hoewel in Nederland inentingen op vrijwillige basis plaatsvinden, krijgt maar liefst 96 procent van alle kinderen op de leeftijd van veertien maanden een prik tegen mazelen. De epidemie die nu door het land trekt, raakt de vier procent van de kinderen die niet zijn ingeënt. Van de volwassenen die voor 1975 zijn geboren, is niemand ingeënt. Verandert mazelen nu van kinderziekte naar een ziekte van volwassenen?

Antistoffen in het bloed

Volgens Roel Coutinho, directeur van het Centrum Infectieziektenbestrijding van het RIVM, is vrijwel iedereen die voor 1965 geboren is, beschermd omdat zij ooit mazelen hebben gehad. “Eenmaal de ziekte doorgemaakt, is er sprake van levenslange bescherming.”

Waarom wordt er gesproken over 1965, wat veranderde er toen?
“Eens in de zoveel tijd meten we de immuunstatus in Nederland. Na 1965 zagen we een dip in de antistoffen in het bloed van mensen. Dat betekent dat minder mensen mazelen kregen.”

Dus mensen die tussen 1965 en 1975 zijn geboren, zijn nu niet beschermd omdat ze nooit mazelen hebben gehad?
“Die mensen zijn inderdaad nu gevoeliger. We zien het af en toe ook wel, maar het risico is heel erg klein. Vergeet niet, een groot deel heeft wel degelijk mazelen gehad, alleen minder dan in de periode daarvoor.”

Virus zeer besmettelijk

Volwassenen die door de berichtgeving over de huidige epidemie verontrust bij hun huisarts aankloppen voor een mazelen-vaccinatie, krijgen volgens Coutinho van hun huisarts te horen dat inenten niet nodig is. “De enige uitzondering vormt de groep die in de gezondheidszorg werkzaam is en tussen 1965 en 1975 geboren is. Zij krijgen het advies wel te vaccineren. Ter bescherming van henzelf, maar juist ook van hun patiënten. Het virus is zeer besmettelijk.”

Is het mazelen-virus in de loop der jaren gemuteerd? Kan iemand die in 1950 mazelen had nu opnieuw de mazelen krijgen?
“We zien inderdaad dat het virus muteert, maar nog steeds bieden de antistoffen voldoende bescherming.”

Epidemie

Sinds mei kent Nederland een mazelenepidemie. De epidemie verspreidt zich vooral in gemeenten met een lage vaccinatiegraad (onder de 90 procent). Het gaat om gebieden waar relatief veel mensen zich om religieuze redenen niet laten inenten, ook wel bekend als de Biblebelt. Vanaf 1 mei zijn er nu bijna duizend kinderen die mazelen hebben. Waarschijnlijk is het werkelijke aantal hoger. Niet iedereen met mazelen meldt zich bij de huisarts.
De laatste epidemie dateert uit 1999/2000. Toen werden 150 kinderen met mazelen in het ziekenhuis opgenomen en stierven drie kinderen aan de gevolgen van de ziekte.

Symptomen mazelen

  • snotteren
  • hoesten
  • koorts
  • rode ogen
  • grieperig gevoel
  • vlekjes op het hele lichaam