Je belt met een vriendin, zingt onder de douche of spreekt een groep mensen toe. Je stem gebruik je elke dag. Niet zo gek dat het soms schors en hees is. Je stem zegt veel over je gezondheid, daarom is het heel belangrijk om er goed voor te zorgen. Stemtherapeut en logopedist Jessica Frembgen:  “Als je lekker in je vel zit, geef je je stem een betere houding.”

Ook je stembanden verdienen een beetje liefde! Donderdag 16 april is het Werelddag van de Stem en aanstaande zaterdag is er een Dag van de Stem in Roermond, voor iedereen die wil weten hoe je je stem beter of anders kunt gebruiken. Dat is belangrijk want de verzorging van onze stem schiet er weleens bij in.

Stemproblemen

We belasten onze stem dagelijks en dat blijft niet bij rustig praten. We spreken uren achter elkaar, schreeuwen, gillen, roepen. Daar houdt onze stem niet zo van. Of zoals stemtherapeut en logopedist Jessica Frembgen het omschrijft: “Het gaat om wat je stem aankan en wat je je stem aandoet.” Dat kan per persoon en per moment verschillen, maakt Frembgen duidelijk. “Het ligt onder andere aan de grootte van je stemorgaan, longcapaciteit, leeftijd, leefruimte en gezondheid.” De spieren van het hele lichaam, maar specifiek de keel- en nekspieren worden stijf en verkrampen als er ongezond met de stem wordt omgegaan. Dit is een afweermechanisme van je lichaam om te zorgen dat je je stem niet stuk maakt.

Ziek, zwak, misselijk

Je stem kan minder aan als je ziek, zwak of misselijk bent. “Je stem wordt dan krakerig en hees, omdat je lichaam kapot is,” legt Frembgen uit. Je stem en de rest van je lichaam staan dan ook in nauw contact met elkaar. “Als je ergens pijn hebt, ga je anders ademen. Je houding wordt anders en dat voel je aan je stem. Iemand die een burn-out heeft, ervaart veel stress, spanning en emotie. Dat hoor je dus terug in de stem.” Een goede houding is een voorwaarde voor een goede stem. Zit dus rechtop en vind de balans tussen ontspannen en gespannen. Plus: “Let op je ademhaling, want de adem is de motor van de stem, zonder adem geen stem.”

Invloed van hormonen

Dat hormonen voor stemveranderingen zorgen, is bekend. Denk aan jongens die de baard in de keel krijgen. Maar een Nederlands onderzoek van twee jaar geleden kwam wel met een heel opmerkelijke uitslag: voorafgaand aan de menstruatie hebben veel vrouwen last van stemveranderingen. De meest voorkomende klachten waren een minder flexibele en meer vermoeide spreekstem en meer slijmvorming. Er werd ook gekeken naar de invloed op zangeressen. Meer dan de helft meldde klachten over de zangstem: problemen met de hoogte, flexibiliteit en stabiliteit. Frembgen: “Je lichaam verandert gedurende het leven. En met je lichaam, verandert ook je stem.”

Masseer je stem

Met de juiste verzorging kun je stemproblemen (grotendeels) voorkomen. En niet alleen door veel water en kruidenthee te drinken, maar ook een massage kan ontspannend zijn voor je stem. Gespecialiseerde logopedisten gebruiken bepaalde technieken om het stemapparaat te laten ontspannen. “Er is dan eigenlijk sprake van een trage rekking of stretching van de spieren, waardoor vooral de hals, nek, kaak en mondbodem worden ontspannen. Zelf kun je je hoofd, gezicht, nek en schouders masseren. Dat vindt je stem heel fijn. Gebruik hiervoor zacht knijpende, roterende bewegingen.”

4x wellness voor je stem

Rekken en strekken: “Beweeg je lichaam gedurende de dag. Laat je schouders bewegen, maak je hoofd los of rek jezelf helemaal uit. Blijf niet de hele dag zitten.”

Lip trillen: “Als je ziek of gestrest bent, kun je je kaken aanspannen. Hierdoor leg je grote druk op je stemspieren en dat kan zorgen voor stemproblemen. Ontspan je stem door zoemklanken (de mmm-klank) te maken op ontspannen. Ga ondertussen een beetje kauwen, zodat je kaken meebewegen.

Luchtbevochtiging: “Ik merk vaak dat in slaapkamers of werksituaties de luchtbevochtiging niet ideaal is. Hierdoor is de kans groter dat je slijmvliezen gaan uitdrogen.”

Lach: “Wat ook helpt: geeuwen, zuchten en… lachen! Dat doet het altijd goed.”