Moe, moe en nog eens moe. Nerveus, een kort lontje, slechte concentratie en na een goede nachtrust toch afgemat opstaan. Je denkt misschien aan een sluimerende winterdip – iedereen snakt immers naar de lente – of wellicht aan een burnout. Maar het kan ook aan je bijnieren liggen, een puur lichamelijke oorzaak.

“Het verband tussen stress, vermoeidheid en de bijnieren krijgt te weinig aandacht,” stelt voedingsdeskundige en natuurgeneeskundige Sundriya Grubb in gezondNU. “En dat is jammer, want bijniervermoeidheid kan veel klachten opleveren, waartegen je prima wat kan doen.” Toch weten veel mensen niet eens dat ze bijnieren hebben, laat staan wat ze kunnen doen en welke tol langdurige stress van de bijnieren eist. Hoogtijd om je bijnierkennis op te vijzelen!

Vaker verkouden

Wat zijn de bijnieren? Waar zitten ze? En wat doen ze? “De bijnieren zijn een soort hormoonfabriekjes. Het zijn twee kleine klieren die zich boven op de nieren bevinden, ongeveer halverwege je rug, onder je onderste rib”, legt Grubb uit. “Bijnieren wegen vijf gram per stuk, hebben de grootte van een walnoot en produceren een aantal belangrijke hormonen, waaronder cortisol.” Cortisol speelt een belangrijke rol bij onder meer de vertering van ons voedsel, het immuunsysteem (vaker verkouden, last van infecties of griep), ons slaap-waak-ritme en het vermogen om met stress om te gaan.

Zin in zoet

Sta je te lang bloot aan stress? Dan vraag je continu om een meer cortisol: de voorraad van dit hormoon is echter niet oneindig en dan kunnen de bijnieren de productie op een gegeven niet meer bijbenen met uitputting tot gevolg. Volgens Grubb zijn er vier hoofdsymptomen die kunnen wijzen op vermoeide bijnieren: extreme vermoeidheid bij het opstaan ook al heb je goed en lang genoeg geslapen, zin in zoet, prikkelbaarheid, spijsverteringsproblemen en je niet helemaal fit voelen.

Snel in de stress schieten

Bijnieruitputting krijg je niet van de ene op de andere dag. “Daar gaan jaren overheen, maar veel mensen zijn er wel op weg naar toe”, reageert Grubb. Op het moment dat onze bijnieren uitgeput zijn, lukt het ons niet meer om voldoende cortisol aan te maken. Dat maakt dat we uitgeblust op de bank belanden, traag zijn in ons denken en doen, allerlei problemen met ons immuunsysteem en spijsvertering krijgen. Je kan bovendien om het minste geringste ‘in de stress schieten’.

Hoewel bijnieruitputting veel lichamelijke ongemakken kan geven, zijn er maar weinig huisartsen die het bestaan ervan als oorzaak erkennen. “De meeste artsen vinden pas dat er iets aan de hand is met de bijnieren als er sprake is van een auto-immuunziekte of een aandoening die in de medische boeken voorkomt”, zegt Grubb. Gelukkig kun je zelf het een en ander doen om je bijnieren weer wat op te peppen. Grubb stelde voor gezondNU een stappenplan samen om je bijnieren een boost te geven.

‘Stappenplan: verwen je bijnieren’