Als iets zowel je lichaam als je geest op hol kan brengen, zijn het wel je hormonen. En lang niet alleen tijdens je puberteit, menstruatie, zwangerschap of overgang! Nee, hormonen beïnvloeden elke dag opnieuw zo’n beetje alle processen die spelen in je hoofd en in je lijf. Tijd om de grootste mythes over hormonen uit de wereld te helpen!

Mythe 1: Hormoonproblemen zijn typisch voor vrouwen

Soms lijkt het of hormonen alleen voor vrouwen een probleem vormen. “Dat is niet zo”, zegt orthomoleculair voedingstherapeut en natuurgeneeskundige Rineke Dijkinga. “Mannen en vrouwen hebben dezelfde hormonen, alleen in andere hoeveelheden en in verschillende verhoudingen.” Mannen hebben wel als voordeel dat zij over het algemeen van nature een veel stabielere hormoonbalans hebben. Pieken en dalen in je hormoonhuishouding zorgen vaak voor klachten. Wat het er niet makkelijker op maakt, is dat vrouwen vaker dan mannen (synthetische) hormonen slikken. Denk aan de anticonceptiepil en hormoonsuppletie tijdens de overgang. Zo krijgen vrouwen, naast hun eigen hormonen, meer hormonen binnen dan mannen.

Mythe 2: De penopauze is onzin

Dat er tijdens de puberteit een enorme hormonale verhuizing plaatstvindt, dat gaat op voor zowel vrouwen als mannen. Vrouwen maken zo’n verhuizing nog eens door na de zwangerschap en tijdens de overgang. De penopauze – de mannelijke overgang – bestaat ook, maar verloopt over het algemeen minder heftig vanwege kleinere hormonale schommelingen.

Mythe 3: Voeding heeft geen effect op je hormoonbalans

Vrouwen volgen vaker een streng dieet en dat heeft impact op je hormoonsystemen. Hierdoor zijn vrouwen ook gevoeliger voor overgewicht en schildklierklachten.

Mythe 4: Krachttraining brengt je hormonen uit evenwicht

Vrouwen hebben minder spier- en meer vetweefsel dan mannen en dat kan effect hebben op je hormoonhuishouding. Vooral vanuit buikvet, hetgeen dat trouwens echt een mannending is, maakt het lijf hormonen aan, die uiteindelijk voor een verstoring kunnen zorgen. Afvallen en bewegen – met name krachttraining – kunnen helpen om het hormoonspel in evenwicht te brengen.

Mythe 5: Vanaf de overgang worden hormonen pas echt een issue

Helaas, vanaf ons dertigste zitten we niet meer in de ‘opbouwfase’ en begint het verouderingsproces. Weet dat rond je veertigste de progesteronaanmaak daalt (en bij sommigen nog vroeger!). Vanaf die tijd worden de bijnieren je ‘progesteron-hofleverancier’. Als je al jaren met chronische stress kampt, dan maken je bijnieren volop cortisol aan en dát gaat ten koste van de productie van progesteron. Het tekort aan progesteron kan een verklaring zijn waarom veel vrouwen problemen hebben rondom de menstruatie en (pre)menopauze. Hoewel ook een daling aan oestrogenen dit probleem kan veroorzaken.

Mythe 6: Hormonenproblemen hebben vooral hun weerslag op je menstruatie en vruchtbaarheid

Als je last hebt van slaapproblemen, denk je misschien niet meteen aan een disbalans in je hormoonhuishouding. Toch veroorzaken hormonen soms klachten die je niet zo snel in verband brengt met ‘hormonen’. En andersom ook. Zo denk je bij menstruatieproblemen misschien meteen aan het vrouwelijke hormoon oestrogeen, terwijl ook de oorzaak je darm of lever te vinden is. Niet alles is de schuld van je hormonen dus!
Ook bij onverklaarbare depressiviteit of bij paniekaanvallen die zomaar uit de lucht komen vallen, kunnen hormonen een rol spelen. “Zeker als medicatie niets uithaalt, kunnen deze klachten misschien te maken hebben met een vertraagde schildklierwerking of omdat er te weinig progesteron aangemaakt wordt.”
Zijn het de hormonen of niet? “Soms is het een heel gepuzzel om de werkelijke oorzaak te achterhalen,” erkent Dijkinga. “Veel chronische klachten waarvoor de huisarts ook geen verklaring heeft, hebben een link met die hormoonhuishouding. En soms lukt het ook niet om een keiharde oorzaak te vinden.” Op welk moment moet er bij jezelf een belletje gaan rinkelen? “Bij elke klacht die voor je gevoel te lang duurt, moet je eigenlijk zelf aan de bel trekken. Kijk dan eens of een ander eetpatroon of leefstijlveranderingen verbetering kunnen brengen. Mijn ervaring is dat mensen zelf vaak een idee hebben wat de oorzaak van die ongemakken kan zijn. Neem dat als uitgangspunt voor je zoektocht naar beterschap.”