Mensen met diabetes zijn vaak bang een te lage bloedsuikerspiegel, een hypo, te krijgen. Een reden om er extra op te letten en de bloedsuikerspiegel hoog te houden. Maar is dat wel zo verstandig? Onderzoek van het VUmc en het Diabetes Fonds laat zien dat juist langdurig hoge bloedsuikerspiegels tot leer- en geheugenproblemen kunnen leiden.

Dat diabetes ernstige gevolgen voor nieren, ogen en hart kan hebben is wel bekend. Maar diabetes veroorzaakt ook afname van bepaalde hersenfuncties – en dat weten minder mensen. Afgelopen decennium gaven verschillende wetenschappelijke onderzoeken inzicht in de gevolgen van diabetes voor het brein.

Zo blijken mensen met diabetes lichte afwijkingen in verstandelijke functies te vertonen. Vergeleken met gezonde leeftijdsgenoten kunnen zij minder snel informatie verwerken, stelde onderzoek van het UMC Utrecht.

Langzamer denken en handelen

Niet alle cognitieve functies gaan achteruit bij mensen met diabetes, maar vooral de mentale flexibiliteit en psychomotorische snelheid. Mensen worden langzamer in hun denken en handelen en hebben meer moeite om van de ene op de andere taak over te schakelen. Dat zagen onderzoekers van het VUmc. Naast dat diabetes dus invloed had op hersenactiviteit, zagen zij ook dat het de structuur van de hersenen veranderde.

Maar we worden toch allemaal langzamer en minder ‘slim’ als we ouder worden? Dat klopt, maar bij mensen met diabetes verloopt deze veroudering sneller. Onderzoekers van de Harvard Medical School (VS) toonde aan dat mensen met diabetes sneller achteruitgaan in hun verstandelijke functies dan mensen zonder diabetes. Zij stelden dat het brein van mensen met diabetes er tot wel vijf jaar ouder kan uitzien dan dat van gezonde leeftijdsgenoten!

Bloedvaten anders bij diabetes – ook in de hersenen

Waardoor gaat het brein van mensen met diabetes achteruit? Wetenschappers denken dat diabetes ervoor zorgt dat bloedvaten in de hersenen in minder goede conditie komen, wat gevolgen heeft voor het brein. Zo kunnen bloedvaten minder goed mee met het golven van het brein.

Gezonde bloedvaten zijn flexibel en zwellen op als er meer bloed en zuurstof doorheen stroomt. Maar ongecontroleerde bloedsuiker kan deze bloedvaten minder flexibel maken, waardoor ze ook minder reactief zijn en er minder bloed en zuurstof naar gebieden die het nodig hebben kan stromen.

Hypo schadelijk voor het brein?

De onderzoekers van het VUmc suggereerden echter dat de beschadiging van bloedvaten niet de enige boosdoener voor het brein is. Mensen met diabetes zijn vaak bang dat periodes van lage bloedsuiker, hypo’s, mogelijk tot schade in de hersenen leidt. Daarom houden zij hun bloedsuikerspiegel kunstmatig hoog. Is het terecht dat mensen zo bang zijn voor hypo’s?

De eerdere onderzoeken van het UMC Utrecht en het VUmc concludeerden dat herhaalde hypo’s bij volwassenen geen hersenschade veroorzaken. Juist hypers zouden slecht zijn voor de hersenen. Daarom onderzochten het VUmc en het Diabetes Fonds met behulp van MRI-scans en cognitieve testen (geheugen, concentratie en aandacht) of er aanwijzingen zijn dat juist langdurig hoge bloedsuikerspiegels kunnen leiden tot leer- en geheugenproblemen.

Het onderzoek ‘Hoog in de bol?’ toonde aan dat diabetes type 1-patiënten die langdurig hoge bloedsuikers hebben gehad, milde cognitieve stoornissen vertonen. Juist deze groep heeft problemen met het geheugen, de aandacht en concentratie. Mensen die hun bloedsuiker kunstmatig hoog houden om hypo’s te voorkomen, zouden daar dus mee op moeten passen.

Eet voor je hart, eet voor je brein

Met de wetenschappelijke  studies op een rij, is het duidelijk dat de gevolgen van diabetes op het brein best groot zijn. Iedereen die diabetes heeft, kent het advies om de bloedvaten in een zo gezond mogelijke conditie te houden door beweging en voeding. Vaak wordt dan alleen de link gelegd naar het hart en de bloedvaten in de benen en tenen. Maar bloedvaten lopen ook door ons brein.

Ook om complicaties in het brein te verkleinen zijn gezond eten en veel bewegen essentieel. Verschillende voedingspatronen, zoals het mediterraan voedingspatroon en voeding met een laag koolhydraatgehalte, kunnen een positief effect hebben op glucosewaarden en de vaten beschermen.