Brood, crackers, pizza, paneermeel: gluten zijn overal! Dit laten staan is best een uitdaging, toch kiezen steeds meer mensen hier vrijwillig voor. Glutenvrij eten klinkt als het zoveelste hippe dieet dat leidt tot gewichtsverlies en meer energie. Maar hoe gezond is vrijwillig gluten laten staan eigenlijk?

In Nederland hebben ongeveer 170.000 mensen de auto-immuunziekte coeliakie. Zij moeten gluten links laten liggen, anders krijgen ze last van buikpijn, diarree, gewichtsverlies of botontkalking. Doen ze dit niet, dan kan uiteindelijk de dunne darm beschadigen, waardoor voedingsstoffen niet goed worden opgenomen. Voor een klein deel van Nederland is glutenvrij eten dus echt pure noodzaak.

Gluten: ongezond en overbodig?

Het lijkt wel alsof gluten – en daarmee ook granen – ongezond zijn. Maar in granen zitten belangrijke voedingsstoffen zoals eiwitten, vezels en foliumzuur. Je lichaam heeft dit nodig, je kunt het dus niet zomaar schrappen. Sterker nog, volgens twee recente onderzoeken (gepubliceerd in BMC Medicine en JAMA Intern Medicine) leven we juist langer door het eten van tarweproducten.

Glutenvrije producten verdwijnen steeds vaker in de boodschappenkarretjes van mensen die helemaal niet glutenintolerant zijn. Zo’n glutenvrije muffin is voor mensen met coeliakie een fijne toevoeging in de supermarkt, maar de Nederlandse Coeliakie Vereniging geeft aan dat deze glutenvrije producten vaak zouter en vetter zijn.

Handige tips voor glutenvrij eten

  • Schrap niet zomaar gluten uit je patroon zonder het te vervangen. Hierdoor kan je belangrijke voedingsstoffen missen, zoals voedingsvezels, ijzer, vitamine B1, jodium en foliumzuur.
  • De meeste mensen komen aan jodium door het eten van brood, hier wordt het aan toegevoegd. Bij een glutenvrijdieet is het raadzaam om gejodeerd keukenzout te gebruiken of extra vis of eieren te eten.
  • Vervang glutenbevattende granen zoals tarwe door bijvoorbeeld haver, boekweit of quinoa. Deze granen zijn van nature glutenvrij.
  • Eet extra peulvruchten, noten, zaden, fruit en groente om geen tekorten op te lopen.
  • Probeer zoveel mogelijk op een natuurlijke manier glutenvrij te eten.

Bestaat glutengevoeligheid?

Hoewel glutenvrij leven niet makkelijk is, zweren mensen erbij. Ook al hebben ze geen gediagnosticeerde glutenintolerantie, de klachten herkennen ze wel. Glutengevoeligheid, glutensensitiviteit of Non-Celiac Gluten Sensitivity (NGCS): er zijn al diverse benamingen voor. Bestaat zoiets als gevoelig zijn voor gluten? Carraccio onderzocht in 2012 deelnemers dubbelblind met een ‘glutenpil’ en een placebo. De deelnemers hadden symptomen van het prikkelbare darm syndroom. Vier weken lang aten zij compleet glutenvrij, om vervolgens een pil te slikken waarvan ze niet wisten wat er in zat. Hoewel sommigen voor meerdere voedingsmiddelen gevoelig waren, bleek dertig procent puur te reageren op gluten. Niemand kreeg een lichamelijke reactie van het placebo.

Recenter en kleinschaliger onderzoek aan de Australische Monash University laat juist weer wat anders zien. In dit onderzoek werden 37 mensen met glutensensitiviteit onderzocht. Zij aten twee weken glutenvrij, om daarna wel of niet over te stappen op gluten. Slechts acht procent van de deelnemers kreeg daadwerkelijk klachten bij gluten.

Momenteel kun je nog niet laten testen of je glutengevoelig bent. “Er wordt wel gewerkt aan een test”, geeft maag-, darm en leverarts Gerd Bouma van het VUmc aan. “Het is namelijk nu nog onduidelijk of het werkelijk om een reactie op gluten gaat of andere bestanddelen in bijvoorbeeld granen.”

Hoe herken je een glutenovergevoeligheid?

  • Houd een eetdagboek bij. Buikpijn krijgen na het eten van een bord pasta betekent niet direct dat dit door gluten komt. Door je eetdagboek kan je ontdekken of je niet toevallig ook elke keer een ander voedingsproduct eet wanneer je buikpijn krijgt.
  • Laat jezelf testen op coeliakie. Dit kan niet meer als je al glutenvrij eet, dus laat niet zomaar gluten staan.
  • Vraag hulp aan een (gespecialiseerde) diëtist zodat je geen voedingsstoffen mist. Glutenvrij eten is tenslotte lastig, want gluten vind je ook in producten waarvan je het minder snel verwacht zoals koeken en snoep.

Tekst: Jeanine Bakker

Delen