Een heftig diagnose, een gruwelijk ongeluk of het verlies van een dierbare. Niemand komt ongeschonden het leven door. Maar hoe geef je verdriet en geestelijk trauma een plek, zodat je het niet alleen maar als negatieve ballast meesleept, maar toch op een positieve manier verder kunt?

Wijsheid 1: De eerste drie maanden zijn het heftigst

“Het is helemaal niet vreemd dat je de eerste drie maanden na een heftige gebeurtenis van tijd tot tijd overspoeld wordt door emotie of dat je ’s nachts wakker wordt van de nachtmerries”, bevestigt psycholoog Jean-Pierre van de Ven, verbonden aan MIND Korrelatie. “Daarna zou het geleidelijk aan beter moeten gaan.”

Wijsheid 2: Meestal heel je vanzelf

De eerste, heftige emotie verliest na verloop van tijd meestal vanzelf zijn scherpste randje, de grootste pijn krijgt steeds meer een plek. Tijd heelt alle wonden. Tenminste meestal, zegt Van de Ven: “Bij 90 procent van de mensen gaat het vanzelf. Zonder hulp. Maar zo’n tien procent lukt het niet om een trauma achter zich te laten. Waarom dat zo is, weten we niet precies. Vermoedelijk heeft dat met de werking van ons geheugen te maken. Sommige mensen bezitten een sterk episodisch geheugen, waardoor zij zich gebeurtenissen uitstekend herinneren. Als je daardoor continu blijft hangen in wat gebeurd is, is het lastig om verder te gaan. Je kunt het vergelijken met een langspeelplaat die blijft hangen. Dat is één theorie, die nog niet wetenschappelijk bewezen is, maar ik vind het een heel logische verklaring waarom mensen het verleden soms niet achter zich kunnen laten.”

Wijsheid 3: Laat je ideaalplaatje los

Zij hebben extra hulp nodig, maar het leeuwendeel kan zichzelf ‘repareren’. Acceptatie is daarbij belangrijk, stelt Van de Ven. “Littekens accepteren betekent dat je een ideaalplaatje loslaat. Niet alleen een ideaalplaatje wat betreft je uiterlijk, maar ook een ideaalbeeld van wie je zou moeten zijn of hoe je leven eruit moet zien. Littekens in elke vorm of maat, of ze nu lichamelijk of geestelijk zijn of veroorzaakt worden door ziekte of ongeluk, confronteren je praktisch altijd met je eigen kwetsbaarheid. En over het algemeen vinden we het als mensen niet erg prettig om ons kwetsbaar te voelen. We wanen ons elke dag veilig en onoverwinnelijk om het leven met een forse dosis moed aan te gaan. Maar als je beseft dat je kwetsbaarder bent dan gedacht, dan kan dat behoorlijk eng en confronterend zijn.”

Wijsheid 4: Herdefinieer jezelf

Belangrijk is het, aldus Van de Ven, dat je niet blijft hangen in wat gebeurd is, maar dat je jezelf herdefinieert. “Is het erg om je kwetsbaar te voelen en niet onverwinnelijk te zijn? Nee! Het betekent echter wel dat je op een andere manier naar jezelf zult moeten kijken en naar de manier waarop je in het leven staat.”

Wijsheid 5: Zoek op tijd hulp

Soms lukt het niet om patronen te doorgronden, laat staan dat je ze makkelijk kunt doorbreken. Wanneer wordt het tijd om hulp in te roepen en niet langer in je eentje door te modderen? “Als je ondanks alles na drie maanden merkt dat de emoties je nog steeds te pas en te onpas overvallen of dat nachtmerries je nachtrust blijven verpesten, dan is het zaak om hulp in te schakelen”, vindt Van de Ven. “Misschien dat er sprake is van het posttraumatisch stresssyndroom. Een goed vertrekpunt is dan om een gesprek met je eigen huisarts aan te vragen of contact op te nemen met MIND Korrelatie. Ze luisteren naar je en kijken samen met jou wat het probleem is en kunnen je vertellen bij welke hulpverlener je bij jou in buurt het best op je plek bent.”