<-- NIET ACTIEF -->

Naast snurken is er nog een probleem dat zorgt voor slapeloze nachten: tandenknarsen. Niet voor jou misschien, maar wel voor je bedpartner. En veel mensen hebben het niet eens door. Hoe herken je het? En is tandenknarsen alleen iets voor neurotische mensen? Wij vroegen het gnatholoog Veronique Khatchaturian.

“Toen de tandarts mededeelde dat ik toch écht met mijn tanden knars, wilde ik het eerst niet geloven. Ik had toch altijd al korte tanden gehad? En als ik nooit iemand wakker knars, dan doe ik het toch niet? Toch stelde hij voor om ’s nachts een afstotelijk bitje te dragen, een splint. ‘Dat is toch niet sexy!’, zei ik nog. “En korte tanden wel?”, kaatste hij de bal terug. Daar had hij een punt. Nu, een jaar later, draag ik ’s nachts zo’n afstotelijke splint. De pijn aan mijn kaken lijkt minder en mijn tanden blijven tenminste even lang (of kort)”, vertelt Luna van de Meer.

Net zoals Luna, zijn er veel mensen die met hun tanden knarsen of klemmen. Dit heet ook wel bruxisme. Gnatholoog Veronique Khatchaturian van het St. Anna Ziekenhuis in Geldrop, is expert op dit gebied. Ze geeft antwoord op onze prangende vragen:

Is tandenknarsen alleen iets voor neurotische mensen?

Veronique Katchaturian: “Uit onderzoek is gebleken dat psychosociale en emotionele problemen, tandenknarsen sterker beïnvloedt dan men vroeger dacht. Maar niet alleen neuroten knarsen. In een stressvolle periode ga je meer knarsen of klemmen. Dit komt omdat je ’s nachts alles verwerkt wat je overdag hebt gedaan. Het kan ook een bijwerking zijn van medicijnen die werken via je centrale zenuwstelsel, zoals antidepressiva of antipsychotica.”

Hoe merk je dat je tandenknarst?

“In het begin voel je het zelf niet. Meestal word je er door je partner op geattendeerd omdat je ’s nachts gekke geluiden maakt met je tanden. Pas als het andere klachten geeft, merk je het zelf. Dit kunnen esthetische klachten zijn, zoals voortanden die korter worden of randen die scherper worden. Maar ook spierpijn aan je kaken. Bij langdurig knarsen, slijt het tandglazuur waardoor het tandbeen open komt te liggen. Dit kun je voelen bij warm of koud drinken en zoet of zuur eten.”

Kun je ook zonder geluid knarsen?

“Nee. Alles wat zonder geluid gaat, is klemmen. Knarsen en klemmen wordt beide veroorzaakt door hyperactiviteit van je kauwstelsel, dat noemen we ook wel bruxisme. Door te klemmen met je gebit zet je meer kracht, dan door te knarsen. Klemmen kan hele diverse klachten geven, zoals een vermoeid gevoel aan de wangen, oorpijn, hoofdpijn en nek- en schouderpijn. Dit zijn allemaal spieren die onbewust meedoen met het maken van kauwbewegingen.”

Je kunt je tanden een stuk korter knarsen. Hoe snel gaat dit?

“Je moet jaren knarsen voordat je effect ziet. Per jaar gaat er maar een fractie van een millimeter van je tanden af. Het effect van knarsen wordt versterkt door tanderosie, door bijvoorbeeld veel frisdrankconsumptie. Hierdoor versnel je het effect van slijtage. Aan het begin zie je dit vooral aan de hoektanden, die zijn niet meer puntig maar worden platter. En afhankelijk van de richting waarin je knarst, kunnen ook je voortanden de dupe worden.”

Knarsen we alleen in onze slaap?

“Nee, zowel ’s nachts als overdag. De meeste mensen zijn zich niet bewust dat ze overdag deze gewoontes doorzetten. Dit is meestal wel het geval, maar het is moeilijk te erkennen.”

Wat kun je er tegen doen?

“Als behandelaar moet je een spiegel voorhouden en de bewegingen voordoen. Door bewegingen te laten maken met de kaken, kun je bewijzen dat de slijtage wordt veroorzaakt door hyperactief werk. Als het ook komt door tanderosie, is het advies om minder vaak en veel frisdrank te drinken. Daarnaast kun je als tandarts de afgevlakte tanden weer opbouwen. Ook kun je een opbeetplaat, een splint, laten maken. Hierdoor slijten je tanden minder, maar het verandert niets aan je gedrag. Het is geen wondermiddel, alleen een hulpmiddel.”

Kun je het helemaal afleren?

“Denk ik niet. Het is manier van afreageren op onverwachte en emotionele situaties. Deze situaties blijven. Door er bewust van te worden en het te leren herkennen, heb je het wel iets meer in de hand.”


Stress kan de oorzaak zijn van tandenknarsen. Dit boek biedt de basisvaardigheden om met deze negatieve gevoelens om te gaan.