Schildklier

In Nederland hebben ongeveer 1 miljoen mensen last van een afwijkende schildklierfunctie. Naar schatting zijn er zo’n 150.000 tot 300.000 mensen die dit niet weten. Zorgelijk, want de schildklier is een van de belangrijkste organen in het lichaam en regelt vrijwel alle belangrijke lichaamsfuncties.

Algemeen | Klachten | Behandeling | Oorzaken | Tips & vragen

Algemeen

De schildklier is een klier in de voorzijde van de hals (bij het strottenhoofd en de luchtpijp). Met een bloedtoevoer uit vier slagaders is deze klier het meest doorbloede orgaan van het menselijk lichaam. De schildklier produceert schildklierhormonen uit jodium en tyrosine. Hieruit wordt thyroxine (T4) geproduceerd en ontstaat uiteindelijk tri-joodthyronine (T3). Deze hormonen worden afgegeven aan het bloed en spelen een grote rol bij de stofwisseling in de cellen; ze zetten ons voedsel om in energie.

Bij volwassenen beïnvloedt de stofwisseling ons gewicht, concentratie, hartritme, energie en geestelijke stabiliteit. Bij kinderen heeft de stofwisseling invloed op de geestelijke ontwikkeling en groei.

Schildklierafwijking

Soms maakt de schildklier te weinig of teveel schildklierhormonen aan, dit is meestal het gevolg van een schildklieraandoening. We spreken dan van een te trage (hypothyreoïdie) of te snel (hyperthyreoïdie) werkende schildklier. Omdat de schildklier verantwoordelijk is voor veel lichaamsprocessen, leidt een minder goed werkende schildklier vrijwel altijd tot klachten.

Klachten

Veel klachten bij een te trage of te snel werkende schildklier, komen ook voor bij andere aandoeningen. Daarom is de diagnose soms erg lastig te stellen. Als je een aantal van onderstaande klachten herkent, is het raadzaam bloedonderzoek te laten doen. Een arts kan dan beoordelen of de schildklier de oorzaak is van deze verschijnselen. Als een schildklieraandoening hebt, is zelf dokteren niet goed. Ga in dat geval altijd naar een arts.

Symptomen van een hypothyreoïdie (langzame schildklier):

  • Vermoeidheid
  • Kouwelijkheid
  • Verminderde eetlust
  • Gewichtstoename
  • Traag denken en handelen

Ook deze sypmtomen komen veel voor bij een langzame schildklier:

  • Droge, koude, bleekgele huid
  • Langzamer praten (vaak ook met een wat hesere, schorre stem)
  • Geheugenverlies (concentratiestoornissen)
  • Psychische klachten (depressiviteit en apathie)
  • Myxoedeem; verdikte huid waarin je geen ‘putjes’ kan drukken, bijv. rond de ogen en op de onderbenen
  • Spierzwakte
  • Spierpijn en stijfheid, met name in armen, benen en heupen
  • Gewrichtspijn
  • Carpale tunnelsyndroom: tintelingen in de handen
  • Hartklachten
  • Bros en uitvallend haar
  • Breekbare, brosse nagels
  • Wenkbrauwuitval
  • Kortademigheid (oppervlakkige ademhaling), benauwdheid
  • Hese, krakende stem
  • Verstopping
  • Doofheid
  • Nervositeit
  • Oogklachten (exophthalmus bij ziekte van Hashimoto)
  • Heftige menstruaties

Meestal wordt het veroorzaakt door de ziekte van Hashimoto. Minder vaak ontstaat hypothyreoïdie door de ziekte van Graves of door schildklierkanker.

Symptomen van hyperthyreoïdie (snelle schildklier):

  • Vermoeidheid
  • Snelle, regelmatige polsslag
  • Honger, dus vaker en meer eten
  • Afvallen ondanks veel eten
  • Zenuwachtig, nervositeit, gejaagdheid

Ook deze sypmtomen komen veel voor bij een te snelle schildklier

  • Struma of krop (vergrote schildklier)
  • Hartkloppingen (tachycardie)
  • Kortademigheid bij inspanning
  • Last van warmte (overmatig transpireren)
  • Warme, vochtige handen
  • Trillende handen/vingers
  • Angst
  • Bewegingsonrust
  • Spierzwakte (krachtverlies in spieren)
  • Spaarzame menstruatie
  • Darmklachten, diarree/vaker ontlasting
  • Geheugenzwakte
  • Instabiliteit, geïrriteerdheid, angst, andere psychische klachten
  • Boezemfibrilleren, onregelmatige, snelle hartslag (fladderen)
  • Oogklachten
  • Retractie (terugtrekking) bovenooglid
  • Longembolie
  • Snelle stofwisseling
  • Concentratieverlies
  • Slecht slapen
  • Veel dorst
  • Onvermoeibaar
  • Prikkelbaar/ stemmingswisselingen
  • Psychische klachten: geen remmingen meer op gedachten, geen vat meer krijgen op gedachten
  • Uitputting door weinig slaap en maar door blijven gaan

Behandeling

Er is geen medicijn dat de schildklier volledig kan genezen. Een te traag werkende schildklier is onder begeleiding van een arts te behandelen. Bij reguliere medicatie is de werkzame stof het synthetische levothyroxine of liothyronine. Als de schildklier nog gedeeltelijk werkt vullen medicijnen het tekort aan, als de schildklier niet meer werkt vervangen de tabletten de volledige schildklierfunctie.

Natuurlijke behandeling schildklier

Bij een natuurlijke behandeling wordt gebruik gemaakt van dierlijk schildklierhormoon (Thyreoïdum). Sinds de komst van de synthetische tabletten in de jaren zeventig is de dierlijke variant in vergetelheid geraakt. In de jaren negentig kwam er weer belangstelling voor dierlijk schildklierhormoon. Op schildklierfora is er veel over te vinden.

Jodium van groot belang

Voor het behoud van een goede schildklierfunctie is jodium van groot belang. De schildklier heeft tussen de 150 en 300 microgram per dag nodig. Jodium zit in deze producten:

  • zeevis (schelvis, kabeljauw en haring)
  • kelpproducten (een soort zeewier)
  • keukenzout (JOZO-zout) – hieraan is jodium toegevoegd
  • brood vanwege het toegevoegde jodium in bakkerszout

Wie zoutloos kookt of biologisch brood eet, doet er goed aan kritisch te kijken naar de jodiuminname. Het is voor mensen met schildklieraandoeningen beter om geen farmacologische hoeveelheden jodium in te nemen, dat wil zeggen geen kelptabletten en geen zeewier.

Oorzaken

De meeste schildklieraandoeningen zijn het gevolg van een autoimmuunziekte. Dat is een ziekte die ontstaat doordat het afweersysteem (immuunsysteem) in het lichaam afweerstoffen aanmaakt tegen een deel van het eigen lichaam. Als het immuunsysteem antistoffen maakt tegen de schildklier, dan kan dit leiden tot een hyperthyreoïdie (ziekte van Graves/Basedow) of een hypothyreoïdie (ziekte van Hashimoto). Hypothyreoïdie is soms tijdelijk, maar meestal blijvend. De ziekte kan ook ontstaan door de behandeling van een andere (schildklier)aandoening. Soms is een te trage schildklier aangeboren.

Jodiumtekort

Ook een tekort aan jodium in voeding veroorzaakt soms een schildkliervergroting of een tekortschietende schildklierfunctie. Vooral een verminderde schildklierfunctie is ernstig en kan leiden tot achterblijvende hersenontwikkeling en lichaamsgroei bij jonge kinderen. Daartegenover kan teveel jodium bij volwassen personen soms juist hyperthyreoïdie en soms hypothyreoïdie veroorzaken.

Tips & vragen

Over de schildklier

Artikelen in het dossier

Stresssituaties? Er is iets ter ondersteuning

Lekker in je hangmat, luieren aan het strand … kon dat maar altijd. Maar soms neemt de druk toe en kan het moeilijk zijn...

De 3 beste oefeningen voor je bekkenbodemspieren

Sterke bekkenbodemspieren voorkomen urineverlies, verbeteren je houding en maken seks zelfs spectaculairder. Reden genoeg dus om ze te trainen! Lees hier drie oefeningen voor...
Eet je lever gezond

Eet je lever gezond