De 'stille' diagnose: waarom steeds meer dertigers ontdekken dat ze autisme hebben

Wanneer dan uiteindelijk het woord autisme valt, is de reactie vaak niet schrik, maar opluchting. Eindelijk vallen de puzzelstukjes op hun plek. Maar waar komt deze plotselinge stijging vandaan? Is er echt sprake van een epidemie, of kijken we er simpelweg anders naar?

Geen toename, maar een inhaalslag

De cijfers liegen er niet om: het aantal diagnoses onder volwassenen stijgt explosief. Toch zijn wetenschappers duidelijk; een grootschalige studie van de Universiteit van Exeter bevestigt dat er niet méér mensen met autisme geboren worden, maar dat we vooral beter zijn geworden in het herkennen ervan.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Jarenlang was het beeld van autisme vrij stereotiep: jongetjes die geen oogcontact maken en geobsedeerd zijn door treinen. Dat beeld is achterhaald. We weten nu dat autisme zich op talloze manieren uit, en dat veel mensen – zeker vrouwen en mensen met een gemiddelde tot hoge intelligentie – jarenlang onder de radar blijven. De criteria zijn verruimd en de oogkleppen zijn af.

Het fenomeen 'maskeren'

Een belangrijke reden waarom de diagnose vaak pas laat komt, is een overlevingsmechanisme dat maskeren of camoufleren wordt genoemd. Veel volwassenen hebben zichzelf onbewust aangeleerd om sociaal gewenst gedrag te kopiëren. Je dwingt jezelf om oogcontact te maken, je repeteert gesprekken in je hoofd en onderdrukt de neiging om te bewegen of friemelen.

Aan de buitenkant ziet niemand iets, maar vanbinnen draait de motor continu op volle toeren. Dit kost bakken met energie; onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Molecular Autism toont aan dat dit maskeren direct samenhangt met ernstige uitputting en angstklachten. Het verklaart waarom de diagnose vaak pas wordt gesteld na een zware burn-out: het maskeren is simpelweg niet meer vol te houden. Het elastiekje is geknapt.

Vrouwen worden vaak gemist

Binnen deze inhaalslag valt vooral de groep vrouwen op. Bij vrouwen uit autisme zich vaak subtieler en sociaal acceptabeler dan bij mannen. Vrouwen zijn doorgaans sterker in het imiteren van sociaal gedrag en het verbergen van hun moeite met prikkels.

Jarenlang kregen deze vrouwen labels als 'hoogsensitief', 'borderline' of 'angststoornis'. Nu de wetenschappelijke blik scherper wordt, blijkt dat bij een aanzienlijk deel van deze groep autisme de onderliggende oorzaak is. De juiste diagnose opent dan de deur naar hulp die wél werkt.

Waarom een label helend kan zijn

Soms klinkt de kritiek dat we te snel een stempel willen drukken. Maar voor volwassenen die de diagnose krijgen, voelt het zelden als een stempel, maar eerder als een handleiding. Het biedt een verklaring waarom het leven soms net iets zwaarder voelde dan voor anderen.

Het inzicht geeft ruimte om liever voor jezelf te zijn. Om te begrijpen dat die overprikkeling na een werkdag geen aanstellerij is, maar een signaal van je brein.