Bekende atsen luiden de noodklok: 'Stop de onzichtbare instroom van PFAS'

Het gebeurt niet vaak dat IC-arts Diederik Gommers en huisarts Evelyn Brakema samen de barricaden op gaan. Maar de maat is vol. In de aanloop naar een spannend politiek debat in Den Haag slingeren ze indringende videoboodschappen online. Samen met Stichting Tegengif trekken ze fel aan de bel: de overheid laat ons momenteel in de steek als het gaat om de bescherming tegen schadelijke chemicaliën in onze leefomgeving. We ademen, eten en drinken het ongemerkt elke dag. Het grote doelwit van de artsen? PFAS.Politici met de billen bloot: de grote bloedtest in Den Haag

De grote bloedtest in Den Haag

De bezorgde medici werken nauw samen met Stichting Tegengif. Samen eisen ze een snelle, daadkrachtige aanpak om de productie en lozing van deze hardnekkige stoffen direct aan te pakken. Om die boodschap wat extra politieke peper te geven, organiseert de stichting een opvallende actie in perscentrum Nieuwspoort. Verschillende Tweede Kamerleden van links tot rechts stropen daar hun mouwen op voor een bloedtest. Het doel van de prikactie? In één klap visueel maken dat de ophoping van deze chemische verbindingen een realiteit is die werkelijk íédereen in Nederland treft. Ook de mensen die de wetten maken.

Dweilen met de kraan open: waarom een gezonde leefstijl niet meer genoeg is

Dat artsen zich zo expliciet in de politieke arena mengen, is een bewuste en noodzakelijke stap. In hun dagelijkse praktijk merken ze namelijk dat onze gezondheid onlosmakelijk verweven is met de kwaliteit van onze fysieke leefomgeving. Zolang schadelijke stoffen via de industrie ongehinderd in ons ecosysteem blijven stromen, is de gezondheidszorg simpelweg aan het dweilen met de kraan open. Wie actief de gezondheidsrisico's van PFAS wil beperken, kan dat dan ook niet meer alleen oplossen met individuele leefstijlkeuzes zoals biologisch eten of veel sporten. Er is brede maatschappelijke actie nodig om de instroom bij de bron te stoppen.

Bekijk ook

PFAS in de Nederlandse bodem: hoe groot is het risico voor jouw gezondheid? | Gezondnu

Wat zijn 'forever chemicals' en wat doen ze in je lichaam?

In de wetenschap staan PFAS bekend als forever chemicals. Die naam is helaas geen marketingtruc: door hun ijzersterke chemische structuur breken ze in de natuur nagenoeg nooit af. Via de bodem, de lucht, ons drinkwater en tal van alledaagse producten sijpelen ze dagelijks in kleine hoeveelheden ons lichaam binnen. Omdat het wijdverspreid is, is vermijden voor de gewone burger bijna onmogelijk geworden.

Wat merken we daarvan? Wetenschappelijke studies tonen aan dat een langdurig verhoogde concentratie van bepaalde typen PFAS in het bloed samenhangt met een verminderde werking van de lever, een verandering in het cholesterolgehalte en nadelige effecten op ons immuunsysteem. Daarnaast zijn er statistische correlaties gevonden met specifieke vormen van nier- en zaadbalkanker.

Groene transitie op de operatiekamer

Binnen de medische wereld groeit het besef dat milieu en zorg een sterke wisselwerking hebben. Huisarts en onderzoeker Evelyn Brakema, voorzitter van de Groene Zorg Alliantie, benadrukt dat de medische noodzaak om in te grijpen met elke nieuwe studie duidelijker wordt.

Mooi nieuws: de zorgsector kijkt inmiddels ook kritisch naar zichzelf. Anesthesioloog Niek Sperna Weiland laat zien dat het Amsterdam UMC de eigen uitstoot van fluorhoudende gassen al drastisch heeft verminderd. Hoe? Door simpelweg over te stappen op duurzamere, intraveneuze anesthesie (slaapmiddel via het infuus). Die interne verandering bewijst dat er op veel vlakken al veilige en effectieve alternatieven klaarliggen, mits er bewust voor wordt gekozen.

Slimme switches: zo houd je PFAS buiten je eigen keuken

Hoewel een algeheel verbod een politieke kwestie is, kun je in je eigen huis wel degelijk slimme keuzes maken. Gezondheidsexperts adviseren om kritisch te kijken naar spullen die rechtstreeks met je voeding in aanraking komen.

• Vervang je pannen: Sommige oudere anti-aanbakpannen zijn gemaakt met PFAS-houdende coatings. Wie het zekere voor het onzekere wil nemen, kan kiezen voor alternatieven zoals keramische pannen, gietijzer of plaatstaal. Die materialen bevatten geen PFAS-coating en gaan vaak jarenlang mee.
• Pas op met fastfood-verpakkingen: PFAS zijn in het verleden gebruikt in vetafstotende verpakkingen voor onder meer fastfood en magnetronpopcorn. Hoewel regelgeving steeds strenger wordt, kunnen deze stoffen nog steeds in sommige verpakkingen voorkomen. Minder gebruikmaken van wegwerpverpakkingen kan je blootstelling helpen beperken.
• Check je verzorgingsproducten: Kies bewust voor ecologische, fluorvrije cosmetica en impregneermiddelen voor je outdoor-kleding. Zo verklein je direct de instroom van ongewenste stoffen in je eigen huishouden.