Het echte geheim van de Blue Zones: waarom hier zoveel mensen 100 worden

Wat doen zij anders dan wij? Er is geen geheim superfood of wonderpil. Wel delen de inwoners van deze gebieden een aantal leefgewoonten waarvan onderzoekers denken dat ze kunnen bijdragen aan een lang en gezond leven.

Wat zijn de Blue Zones?

De term Blue Zones werd bekend dankzij journalist Dan Buettner, die samen met onderzoekers op zoek ging naar plekken waar uitzonderlijk veel honderdplussers wonen. Uiteindelijk kwamen vijf regio's naar voren: Okinawa in Japan, Sardinië in Italië, Ikaria in Griekenland, Nicoya in Costa Rica en Loma Linda in Californië.

Hoewel deze plekken duizenden kilometers uit elkaar liggen, hebben de inwoners opvallend veel gemeen. Het is ook opvallend dat veel mensen er niet bewust bezig lijken te zijn met 'gezond leven'. Ze tellen geen calorieën, volgen geen streng dieet en dragen meestal geen smartwatch die hun stappen bijhoudt. Hun gezonde gewoonten zijn simpelweg onderdeel van het dagelijks leven.

Ze bewegen de hele dag door

Wie denkt dat de oudste mensen ter wereld elke ochtend fanatiek in de sportschool staan, heeft het mis. In de Blue Zones zit de beweging juist verstopt in het dagelijks leven. Ze lopen veel, werken in de tuin en zijn voortdurend in beweging met dagelijkse bezigheden.

Ook in Nederland past onze fietscultuur eigenlijk goed bij deze manier van leven. Een ritje naar de supermarkt of het station zorgt er ongemerkt al voor dat je meer beweegt. Juist dat voortdurende beetje beweging lijkt belangrijk.

Groenten spelen de hoofdrol

Ook hun voedingspatroon valt op. Groenten, peulvruchten, fruit, volkorenproducten en noten vormen de basis van veel maaltijden. Vlees wordt meestal met mate gegeten en sterk bewerkte producten staan veel minder vaak op het menu dan in veel westerse landen. Daarnaast eten veel bewoners niet tot ze helemaal vol zitten. Op Okinawa bestaat zelfs een bekende gewoonte: hara hachi bu. Dat betekent dat je stopt met eten wanneer je voor ongeveer 80 procent vol zit.

Ze staan er niet alleen voor

Waar wij afspraken soms weken vooruit moeten plannen, brengen mensen in de Blue Zones vaak vanzelf veel tijd door met familie, vrienden en buren. Samen eten, elkaar helpen en tijd doorbrengen met de mensen om je heen hoort er gewoon bij. Dat is niet alleen gezellig. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mensen met sterke sociale relaties gemiddeld langer leven en minder kans hebben op verschillende gezondheidsproblemen dan mensen die zich eenzaam voelen.

Bekijk ook

Waarom de ene persoon sneller veroudert dan de ander: de rol van de thymus | Gezondnu

Ontspannen hoort erbij

Stress kun je nergens helemaal vermijden, ook niet in de Blue Zones. Het verschil is dat mensen er vaak vaste momenten hebben om weer tot rust te komen. Een wandeling, een middagdutje, een gebed, een kop koffie met vrienden of gewoon even niets doen: kleine rustmomenten helpen om stress niet te laten opstapelen.

Ze hebben een reden om op te staan

Misschien wel de meest opvallende overeenkomst is dat veel ouderen een duidelijk doel in het leven hebben. Op Okinawa noemen ze dit ikigai: de reden waarom je 's ochtends je bed uitkomt. Dat kan van alles zijn: zorgen voor kleinkinderen, een moestuin onderhouden, koken voor de familie of iets betekenen voor de mensen om je heen. Dat gevoel van betekenis lijkt een belangrijke rol te spelen bij gezond ouder worden.

Geen garantie, wel een inspirerend voorbeeld

Betekent dit dat je automatisch 100 wordt als je leeft zoals mensen in de Blue Zones? Helaas niet. Hoe oud je wordt, hangt af van een samenspel van factoren, zoals je genen, leefomgeving, gezondheidszorg én leefstijl. Bovendien plaatsen sommige wetenschappers kanttekeningen bij het Blue Zones-concept, omdat het lastig is om precies vast te stellen welke factoren verantwoordelijk zijn voor de uitzonderlijk hoge leeftijden.

Toch is de overeenkomst tussen de Blue Zones opvallend. In al deze gebieden zie je dezelfde basis terug: veel dagelijkse beweging, een overwegend plantaardig voedingspatroon, hechte sociale contacten, voldoende momenten van ontspanning en een duidelijk gevoel van zingeving. Precies die gewoonten worden ook buiten de Blue Zones al jarenlang in verband gebracht met een betere gezondheid.

Misschien is dat wel de belangrijkste les. Er bestaat geen geheim recept om 100 te worden. Maar de Blue Zones laten wel zien dat gezond ouder worden waarschijnlijk niet draait om één wondermiddel, maar om een combinatie van gewoonten die je jarenlang volhoudt. En daarvoor hoef je gelukkig niet naar de andere kant van de wereld te verhuizen.