Code rood uit de oceaan: wat de nieuwe El Niño betekent voor jouw gezondheid en je bord

Het hing al even in de lucht, maar nu is het officieel: meteorologen van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) waarschuwen dat de kans groot is dat El Niño zich de komende maanden gaat ontwikkelen. Er is zo'n 80 procent kans dat dit wereldwijde klimaatverschijnsel deze zomer ontstaat, en de kans dat het tot in het najaar aanhoudt is zelfs 90 procent. Hoewel de bron duizenden kilometers verderop in de Stille Oceaan ligt, kunnen de schokgolven ervan wereldwijd voelbaar zijn. En dat gaat niet alleen over het weer: ook onze gezondheid, onze voeding en onze leefomgeving kunnen er indirect de gevolgen van merken.

Wat is El Niño eigenlijk?

Kort door de bocht is El Niño een natuurlijk klimaatpatroon waarbij het oppervlaktewater in delen van de tropische Stille Oceaan flink warmer wordt dan normaal. Die warmte gooit de vaste windpatronen en zeestromingen volledig in de war, met wereldwijde weerseffecten tot gevolg. Terwijl de ene regio plotseling kampt met hevige regenval en overstromingen, krijgt de andere kant van de wereld juist te maken met extreme droogte en hitte.

Hoe krachtig deze El Niño precies gaat worden, durft de WMO nu nog niet te voorspellen. Wel staat vast dat wetenschappers verwachten dat dit fenomeen de wereldwijde temperaturen extra gaat opdrijven – bovenop de opwarming die sowieso al plaatsvindt door klimaatverandering.

1. Meer hitte: Wat merkt je lichaam daarvan?

Een van de bekendste handelsmerken van El Niño is een tijdelijke stijging van de gemiddelde wereldtemperatuur. Dat betekent gelukkig niet dat we in Nederland direct non-stop liggen te puffen, maar de kans op warme, lome periodes neemt wel toe.

En die warmte is topsport voor ons lichaam. Langdurige hitte zet je hart en bloedvaten flink aan het werk, verstoort je nachtrust en vergroot het risico op uitdroging. Vooral ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid moeten in zulke periodes extra goed op zichzelf letten. Omdat warme lucht bovendien meer vocht vasthoudt, kunnen hittegolven een stuk benauwder aanvoelen en kan het weer sneller omslaan in extremen.

2. Gevolgen voor je winkelwagentje en de oogst

El Niño schudt ook de wereldwijde landbouwkaarten flink door elkaar. Door de extreme droogte in de ene regio en de wateroverlast in de andere, kunnen oogsten wereldwijd flink beschadigd raken.

Dat gaan we uiteindelijk merken bij de dagelijkse boodschappen. Producten zoals je vertrouwde kop koffie, rijst, tarwe, cacao, groenten en fruit kunnen erdoor beïnvloed worden. Hoe groot de klap precies wordt verschilt per seizoen, maar sterke El Niño-jaren staan erom bekend dat ze zorgen voor flinke schommelingen in de beschikbaarheid én de prijzen in de supermarkt.

3. Onrust in de oceaan (en op de visafdeling)

Niet alleen op het land, ook onder water verandert er van alles. Tijdens El Niño wordt er in delen van de Stille Oceaan minder koud, voedselrijk water naar de oppervlakte gestuwd. Het gevolg? Vispopulaties raken hun vaste ritme kwijt, verschuiven of nemen af.

Vooral de visserij voor de kust van Zuid-Amerika merkt dit direct. Hoewel dit niet meteen betekent dat er morgen geen vis meer in de schappen ligt, kan het op wereldschaal wel zorgen voor prijsstijgingen en een wisselend aanbod van bepaalde visproducten.

Slim anticiperen: wat kun je zelf doen?

Aan de grillen van de Stille Oceaan kunnen we natuurlijk niets veranderen, maar je kunt je wel slim voorbereiden op de indirecte gevolgen:

• Blijf koel: Zorg tijdens onverwacht warme periodes voor extra hydratatie, verkoeling en voldoende rust.
• Sport met je verstand: Pas je intensieve workouts en hardlooprondjes aan wanneer de thermometer (en de luchtvochtigheid) stijgt.
• Duik in het vriesvak: Worden verse, geïmporteerde groenten en fruit ineens een stuk duurder? Diepvriesproducten zijn net zo gezond en vaak een stuk vriendelijker voor je budget.
• Koop lokaal: Focus waar mogelijk op Hollandse seizoensproducten en lokale alternatieven om de wereldwijde prijsschommelingen te omzeilen.

El Niño laat maar weer eens zien hoe nauw onze eigen gezondheid en onze supermarkt verbonden zijn met processen aan de andere kant van de wereld. Of het verschijnsel dit jaar mild of juist heel krachtig uitpakt, zal de komende maanden moeten blijken. Maar dát we er wereldwijd iets van gaan merken, staat nu al vrijwel vast.