Chronisch verkouden kind? Waarom de oorzaak in de darmen kan liggen

Snottebellen, hoestbuitjes en de zoveelste slapeloze nacht: veel ouders herkennen de cyclus van de eeuwige loopneus bij hun kleintje. Het is biologisch gezien heel normaal dat kinderen onder de twee jaar tot wel elf infecties per jaar doormaken. Naarmate ze ouder worden neemt dat aantal af, maar ook tussen de vijf en tien jaar zijn zes infecties per jaar heel gangbaar. Wanneer de klachten echter constant aanhouden en je kind er maar niet vanaf komt, spreken artsen van terugkerende luchtweginfecties bij kinderen. Nieuw Nederlands onderzoek werpt nu een heel ander, fris licht op deze hardnekkige klachten.

Ongeveer één op de acht kinderen heeft te maken met deze frequent terugkerende infecties. De exacte oorzaak is vaak lastig aan te wijzen, maar bij zo’n veertig procent van deze groep wordt een tekort aan de antistof IgA gevonden. Deze antistof beschermt normaal gesproken de slijmvliezen en vormt de eerste verdedigingslinie tegen virussen. Onderzoekers van het Radboudumc en het UMC Utrecht ontdekten dat de samenstelling van de darmflora bij deze specifieke groep kinderen duidelijk verschilt van kinderen met normale IgA-waarden. Omdat het een verkennende studie betreft, keek het team deels naar de darmbacteriën van 82 jonge kinderen, maar testten zij het causale mechanisme ook specifiek uit in het laboratorium bij muizen.

Hoe de wisselwerking tussen darmbacteriën en de IgA-antistof werkt

In de medische wereld staat de connectie tussen de darmen en het afweersysteem al langer op de radar. De darmflora helpt namelijk niet alleen bij het verteren van de avondmaaltijd, maar traint ook actief de immuuncellen. In deze nieuwe studie brachten de onderzoekers darmbacteriën van de kinderen over naar muizen om te zien welke micro-organismen de IgA-aanmaak stimuleren.

Hieruit kwam de Bifidobacterium-groep naar voren als een belangrijke sleutelspeler. Deze bekende, gunstige darmbacterie liet een interessante correlatie zien. Toen de wetenschappers de data van de menselijke proefgroep analyseerden, bleek dat de kinderen met grotere hoeveelheden Bifidobacterium in hun ontlasting gemiddeld genomen significant minder last hadden van luchtwegklachten. Er lijkt dus sprake te zijn van een actieve, onbewuste sturing vanuit de darm naar de slijmvliezen in de neus- en keelholte.

De nuance tussen statistische risico's en de dagelijkse praktijk

De resultaten zijn ontzettend hoopgevend, maar vragen natuurlijk ook om de nodige relativering. Hoewel veertig procent van de kinderen met hardnekkige klachten een IgA-tekort heeft, betekent dit niet dat een verandering in de darmflora de klachten direct als sneeuw voor de zon laat verdwijnen. Het gaat hier om een geobserveerde wisselwerking, niet om een directe garantie op herstel.

Bovendien is de effectiviteit van de huidige reguliere behandelingen, zoals het preventief voorschrijven van langdurige antibioticakuren, in de praktijk vaak beperkt. Antibiotica pakken de onderliggende oorzaak van de haperende afweerlinie niet aan en kunnen de darmflora juist verder in de war schoppen. Dit onderzoek laat zien dat de focus verschuift naar hoe we het immuunsysteem van binnenuit kunnen ondersteunen, in plaats van bacteriën breedschalig te bestrijden.

Bekijk ook

Sinds ik ziek ben geweest, blijf ik hoesten. Is dat normaal? | Gezondnu

De praktische vertaalslag voor de weerstand in de kinderbuik

Kinderarts en infectioloog Lilly Verhagen (Radboudumc) wil in vervolgstudies onderzoeken of een gerichte behandeling met Bifidobacterium de IgA-aanmaak bij kinderen daadwerkelijk kan verbeteren. Hoewel er op dit moment nog geen kant-en-klare medische therapie uit de bus rolt, suggereert de wetenschap dat het voeden van de darmflora altijd een slimme stap is voor de algehele gezondheid.

Experts adviseren in zijn algemeenheid om de darmflora van opgroeiende kinderen lekker gevarieerd te houden via de leefstijl. Denk hierbij aan:

• Het aanbieden van prebiotische vezels uit groenten, bananen, havermout en volkorenproducten, waar deze specifieke bacteriën dol op zijn.
• Regelmatig buiten spelen in de natuur en lekker ravotten, wat de algehele diversiteit van het microbioom ondersteunt.
• Het aanbieden van gefermenteerde producten zoals milde bio-yoghurt of kefir, mits passend binnen het dieet van het kind.

Vermoed je dat er bij jouw kind sprake is van een structureel afweerprobleem of een IgA-tekort? Bespreek dit dan altijd eerst met je huisarts of behandelend kinderarts voordat je zelfstandig start met hooggedoseerde supplementen.