De hele dag alleen maar achter je laptop gezeten, en toch fysiek kapot? We zijn er achter waarom

Het is misschien wel het meest herkenbare, maar tegelijkertijd meest onlogische gevoel van de moderne werkweek. Om vijf uur klap je eindelijk je laptop dicht na een drukke dag vol meetings, e-mails en concentratie. Je hebt de hele dag niet meer bewogen dan een loopje naar het koffiezetapparaat, maar toch voelt je hele lichaam fysiek gesloopt en hebt dus geen puf meer om te sporten. Je benen zijn zwaar, je hebt hoofdpijn en het liefst plof je direct wezenloos op de bank. Hoe kan het in vredesnaam dat we na een dag stilzitten achter een beeldscherm het gevoel hebben dat we lichamelijk de Mount Everest hebben beklommen?

Jarenlang werd dit afgedaan als psychologisch, een soort ingebeelde stress. Maar baanbrekend nieuw neurologisch onderzoek heeft onlangs voor het allereerst letterlijk kunnen meten in de hersenen waarom we deze uitputting ervaren. En wat blijkt? Het is geen illusie. Diepe concentratie is daadwerkelijk een fysieke uitputtingsslag voor je brein, met een hele duidelijke, meetbare boosdoener in de hoofdrol.

De ophoping van glutamaat in de hersenen

Wanneer we de neurologie in duiken, wijzen de wetenschappers naar de prefrontale cortex. Dit is het gebied vlak achter je voorhoofd dat verantwoordelijk is voor logisch nadenken, plannen, beslissingen nemen en impulsbeheersing (kortom: je hele kantoordag).

Tijdens intensieve cognitieve arbeid communiceren je hersencellen non-stop met elkaar via een neurotransmitter genaamd glutamaat. Het onderzoek toont aan dat urenlang diep nadenken ervoor zorgt dat deze stof zich langzaam begint op te hopen. Glutamaat is essentieel voor je brein, maar in te hoge concentraties wordt het giftig voor de zenuwcellen. Je prefrontale cortex raakt na een werkdag dus letterlijk 'vervuild' met deze afvalstof.

Waarom mentale uitputting fysiek voelt

Maar waarom voelen je benen dan zo zwaar? Dat is een briljante, preventieve truc van je eigen lichaam. Omdat de ophoping van glutamaat schadelijk kan worden voor de hersenen, dwingt je lichaam je om te stoppen met nadenken. En de meest effectieve manier om te zorgen dat jij die zware, cognitieve taken (zoals e-mails beantwoorden) neerlegt, is door je een enorm, algeheel gevoel van lichamelijke uitputting te sturen. Je wordt overspoeld door 'cognitieve vermoeidheid'. Je brein zegt in feite: de emmer is vol, sluit het systeem nu direct af.

Bekijk ook

Bespaar ruim € 1.600 per jaar én word fitter dan ooit: de kracht van de fiets | Gezondnu

De veelgemaakte fout na werktijd

De natuurlijke reactie op deze overweldigende moeheid is om direct op de bank te ploffen. En dat is exact waar we de fout in gaan. Wat doen we namelijk op de bank? We pakken onze telefoon om door sociale media te scrollen, of we zetten een ingewikkelde serie op. Hierdoor blijft je prefrontale cortex actief bezig met het verwerken van nieuwe informatie. De glutamaat-spoeling komt niet op gang, waardoor je de hele avond 'braindead' op de bank blijft liggen en je de volgende ochtend vaak wéér vermoeid wakker wordt.

Hoe spoel je het brein écht schoon?

De enige manier om de afvalstoffen effectief af te voeren en je energie terug te krijgen, is door je brein een taak te geven die absoluut geen beslissingen of diepe focus vereist. Slaapexperts en neurologen zweren bij twee specifieke methodes:

• Optic Flow (visuele stroom): Dit is het fenomeen waarbij de wereld in een rustig tempo langs je ogen glijdt. Je ervaart dit tijdens een wandeling, fietstocht of hardlooprondje door de natuur. Voor je hersenen is deze 'Optic Flow' het ultieme seintje dat de werkdag voorbij is, waardoor ze direct in de ruststand schieten en de afvalstoffen beginnen af te voeren.
• De ongerichte blik: Heb je écht geen energie om te wandelen? Ga dan zitten, maar staar simpelweg uit het raam of over een weiland, zónder te focussen op een specifiek object. Dit activeert het zogenaamde 'Default Mode Network' in je hersenen, oftewel je automatische piloot, wat zorgt voor direct neurologisch herstel.

De volgende keer dat je na kantoortijd het gevoel hebt dat je ledematen van lood zijn, bedenk dan dat het je hersenen zijn die om een schoonmaakbeurt vragen. Laat die telefoon even liggen en kies voor de rust van een wandeling. Je lichaam zal je enorm dankbaar zijn.