De stille dreiging van binnenwater: waarom vooral senioren risico lopen in hun eigen buurt

In 2025 zijn er in totaal 100 inwoners van Nederland door verdrinking om het leven gekomen. Hoewel dit een daling is ten opzichte van het jaar daarvoor, laten de voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) een opvallend patroon zien: het gevaar schuilt niet in het diepe zwembad, maar in het alledaagse buitenwater zoals de sloot, rivier of het kanaal. Ruim de helft van de slachtoffers verdronk in dit soort binnenwater dat we dagelijks passeren.

Deze data, die vandaag officieel werd gepubliceerd, vormt voor de Nederlandse Stichting Water- & Zwemveiligheid (NSWZ) de aanleiding om de focus van preventie te verschuiven. Volgens Shiva de Winter, interim-voorzitter van de NSWZ, helpt een zwemdiploma namelijk onvoldoende wanneer iemand onverwacht in een ijskoude sloot valt; in die situaties zijn gedrag en bewustzijn van levensbelang.

Senioren vormen de grootste risicogroep bij verdrinking

Uit de analyse blijkt dat 41 procent van de verdrinkingsslachtoffers 60 jaar of ouder was. Dit bevestigt een zorgwekkende trend waarbij senioren risico lopen tijdens activiteiten die zij voorheen jarenlang veilig uitvoerden, zoals wandelen langs de waterkant of recreatief varen. De NSWZ wijst erop dat lichamelijke risicofactoren veranderen met de leeftijd, terwijl de bewustwording over deze veranderingen vaak achterblijft.

Er zijn verschillende factoren die de kwetsbaarheid van 60-plussers vergroten:

• De schrikreactie bij contact met koud water kan heftiger zijn naarmate men ouder wordt.
• Een verminderd reactievermogen en een verslechterd evenwicht vergroten de kans op een val.
• Het gebruik van bepaalde medicatie kan de reactiesnelheid en stabiliteit negatief beïnvloeden.
• Instabiele kades en steile oevers vormen een fysiek obstakel bij een poging tot zelfredding.

Bekijk ook

Veilig ouder worden zonder angst om te vallen | Gezondnu

Nieuwe educatie voor ouders, kinderen en ouderen

Als directe reactie op deze cijfers lanceert de NSWZ nieuwe initiatieven om de waterveiligheid te vergroten. Voor gezinnen is de 'WaterZeker Thuiscursus' ontwikkeld, die ouders en kinderen tussen de 4 en 10 jaar leert hoe ze veilig omgaan met open water en de zee. De kernboodschap hierbij is dat waterveiligheid niet stopt bij het behalen van een zwemdiploma, maar een continu proces is van herkenning en preventie.

Daarnaast wordt er gewerkt aan een specifiek programma voor senioren in de vorm van een werkboek. Dit format is bewust gekozen om digitale drempels weg te nemen en de informatie toegankelijk te maken voor mensen met verminderd zichtvermogen. Het werkboek helpt ouderen om hun dagelijkse routes langs het water in kaart te brengen en een persoonlijk veiligheidsplan op te stellen.

De noodzaak van een preventieve aanpak

De cijfers laten zien dat waterveiligheid een gedeelde verantwoordelijkheid is die verder gaat dan de rand van het zwembad. Experts adviseren zorgprofessionals om waterrisico's actiever te bespreken met patiënten die medicatie gebruiken, en roepen gemeenten op om watereducatie op te nemen in hun preventiebeleid. Een verhoogd bewustzijn over de gevaren van de directe woonomgeving kan een cruciale rol spelen in het verder terugdringen van het aantal verdrinkingen in de toekomst.