De verrassende link tussen je lever en je brein: hoe beweging helpt tegen Alzheimer

Dat regelmatig bewegen de kans op dementie kan verkleinen, weten onderzoekers al langer. Maar hoe die bescherming precies tot stand komt, was grotendeels een mysterie. Een ambitieuze nieuwe studie werpt nu een licht op een verrassende speler in dit proces: de lever. Onderzoekers hebben ontdekt dat bewegen tegen alzheimer mogelijk deels werkt via een specifiek eiwit dat de lever aanmaakt en dat onze kwetsbare bloed-hersenbarrière helpt herstellen.

Deze fascinerende inzichten zijn afkomstig uit een dierstudie, gepubliceerd in het prestigieuze vakblad Cell. Het is cruciaal om te benadrukken dat de experimenten zijn uitgevoerd op muizen. Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, is de vertaling naar de mens nog onderwerp van verder onderzoek. De studie toont aan dat bij actieve muizen een eiwit uit de lever vrijkomt dat de verzwakte bloed-hersenbarrière versterkt, wat leidt tot een betere hersenfunctie.

Hoe een eiwit uit de lever de hersenbarrière repareert

De bloed-hersenbarrière is een soort poortwachter: een laagje cellen dat onze hersenen beschermt tegen gifstoffen en ziekteverwekkers in het bloed. Naarmate we ouder worden, kan deze barrière 'lek' en minder effectief worden, wat bijdraagt aan ontstekingen in het brein en een verhoogd risico op aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer. De onderzoekers zagen dat bij oudere, inactieve muizen de barrière inderdaad poreuzer was.

Maar wanneer deze muizen gingen bewegen, gebeurde er iets opmerkelijks. Hun lever produceerde meer van een eiwit genaamd GPLD1. Dit eiwit reisde via het bloed naar het brein en bleek daar een schadelijk molecuul (TNAP) van de wand van de bloed-hersenbarrière te 'snoeien'. Het resultaat: de barrière werd sterker en minder doorlaatbaar. Bij muizen met een vorm van alzheimer verbeterden het geheugen en het leervermogen aanzienlijk nadat dit proces in gang werd gezet.

Bekijk ook

Grootschalige studie bij 50.000 honden onthult: déze gewoonte verkleint kans op dementie fors | Gezondnu

De nuance: een 'sport-pil' is nog ver weg en niet het doel

De ontdekking van dit mechanisme roept direct de vraag op: kunnen we dit eiwit niet gewoon in een pil stoppen en zo 'kunstmatige lichaamsbeweging' creëren? De onderzoekers zijn hier heel duidelijk over: dat is niet het doel en ook niet wenselijk. De gezondheidsvoordelen van bewegen zijn het resultaat van een complex samenspel van honderden stofjes ('exerkines') die het hele lichaam beïnvloeden, niet alleen het brein.

Het idee is wel dat deze kennis op termijn kan leiden tot een therapie voor mensen die door ernstige ziekte of ouderdom fysiek niet of nauwelijks kunnen bewegen. Voor hen zou een dergelijke aanpak een deel van de brein-beschermende voordelen kunnen bieden.

Wat dit betekent voor jouw dagelijkse wandeling

Dit onderzoek, hoewel uitgevoerd op muizen, geeft een dieper en mooier inzicht in waarom die dagelijkse wandeling of fietstocht zo belangrijk is. Het laat zien dat fysieke activiteit een keten van positieve reacties in je lichaam teweegbrengt, waarbij organen als de lever en het brein intensief met elkaar communiceren. De onderzoekers vonden het beschermende GPLD1-eiwit ook terug in het bloed van oudere mensen die regelmatig wandelden. Het bewijst eens te meer dat ons lichaam gebouwd is om te bewegen en dat zelfs milde activiteit een krachtig, beschermend effect kan hebben. Het advies van de wetenschappers is dan ook onveranderd: als je kunt bewegen, doe het dan.