Huizenruil, kledingruil & minibiebs: ruilen is het nieuwe kopen

Dit artikel verscheen in de nieuwe Gezondnu waarin 'Leven vol overgave' centraal staat. Overal te koop of te bestellen via Tijdschriftland.nl

Er is al zoveel op deze wereld. Kleding, huizen, boeken, tuinen, auto’s … Wat als we onze bezittingen meer met elkaar delen in plaats van alles nieuw te kopen? Is dat de weg naar een duurzamere wereld én meer verbinding met elkaar? Gezondnu’s corrector Marian de Schipper ruilt al jaren haar boeken in minibiebs, werd een jaar geleden lid van de Clothing Loop en meldde zich onlangs aan bij HomeExchange. Wat heeft het haar tot nu toe gebracht?   

 Als ik probeer uit te leggen wat mijn ruilactiviteiten voor mij betekenen, komt het woord ‘dankbaarheid’ al snel in me op. Dat klinkt misschien wat influencer-achtig - ‘hashtag grateful’ - maar het is een oprecht gevoel. Als ik zie hoe mensen zonder er enige vergoeding voor terug te verlangen, en in vol vertrouwen, hun huis voor een onbekende openstellen, mooie boeken in een minibieb zetten of leuke kleding in een tas van de Clothing Loop doen, word ik daar heel blij van. Het werkt voor mij als een geweldig medicijn tegen het cynisme en de moedeloosheid die mij soms bevangen als ik te veel naar het nieuws kijk of op social media vertoef. Blij word ik ook als ik zélf een dierbaar boek in zo’n boekenkastje achterlaat, weer een stapeltje fris gewassen kleding in de kledingtas doe of bloemetjes neerzet voor mijn volgende gasten. Want het is echt waar wat ze zeggen: geven is minstens zo leuk als ontvangen.  

 Van boek naar broek naar huis 

Er is natuurlijk wel een groot verschil tussen het weggeven van een boek en onderdak bieden aan totale vreemden. De Clothing Loop vormde voor mij een mooie tussenstap. Ik ontdekte dit kledingruilsysteem toen ik uit afgrijzen over de misstanden in en vervuiling door de mode-industrie besloot voorlopig geen nieuwe kleren meer te kopen. Ik was meteen razend enthousiast, ook omdat ik voor shoppen in tweedehands winkels over het algemeen weinig geduld en talent heb. ‘Kringloop aan huis’, zo noemt mijn dochter de tassen die gemiddeld zo’n twee keer per maand bij mij worden afgeleverd en waar ik in alle rust mijn keuze uit kan maken voordat ik ze weer doorgeef aan de volgende in de loop. Het zorgt precies voor die opfrisser van m’n garderobe waar ik soms zo’n behoefte aan heb, waardoor mijn koopdrang zo goed als verdwenen is.  
Als ik de cijfers van het grote platform HomeExchange mag geloven, draagt ook huizenruil bij aan een duurzamere wereld. In vergelijking met een hotelovernachting genereert een huizenruil maar liefst 49% minder CO2-uitstoot. Daarbij is het voor haast iedereen bereikbaar. Je woning, van huur tot koop, en van studentenkamer tot luxe villa, is je toegangsbewijs. 

‘Vijf dagen Parijs voor de prijs van een treinticket? Daar zeg je geen nee tegen’

Over de drempel stappen 

Desondanks moest ik een enorme drempel over om me in te schrijven. Ik weet nog goed dat ik mijn dochter van toen zes jaar bij een vriendinnetje thuis ging ophalen. Moeder deed open, met een schort voor en een poetsdoek in de hand. ‘Sorry’, zei ze gejaagd, ‘moet door. We gaan op vakantie. Het huis moet schoon.’ De vakantie waar ze het over had, bleek een huizenruil. Ik was verbijsterd. Als alleenstaande, werkende moeder vond ik het al een heel gedoe om een vakantie te regelen. Je vlak voor vertrek ook nog in het zweet moeten werken? Mij niet gezien! Het hele idee van vakantie is toch ontspanning? Even niets hoeven? Dat viel voor mij niet te rijmen met de eisen die een huizenruil leek te stellen.  
Dat ik vijftien jaar later over dat bezwaar heen ben gestapt, komt door mijn zus, die zich in navolging van een vriendin had aangemeld bij HomeExchange. Haar eerste ruil bracht haar naar Parijs. Of ik mee wilde? Ja, natuurlijk! Vijf dagen Parijs voor de prijs van een treinticket? Daar zeg je geen nee tegen. Ik vond het een openbaring. Het appartement bevond zich in een wat sketchy buurt vlak bij Gare du Nord en we moesten ons echt een weg banen door een meute hosselaars om bij de toegangspoort te komen, maar eenmaal hoog en droog in de keurige woning voelden we ons de koning te rijk. Dit was vijf dagen lang onze eigen plek, in het hart van Parijs! Met tips van de bewoners op zak maakten we een rondje door de buurt, die nog geen honderd meter verderop al een stuk rustiger en vriendelijker werd. We trakteerden onszelf op een cocktail – en nog één, want ‘ach’, zo zeiden we vanaf dat moment bij elke uitspatting tegen elkaar, ‘we overnachten toch gratis’.  

Het bijeffect van gratis 

Dat het gratis is, werkt ook op een andere manier ontspannend, want het urgente gevoel dat je het uiterste uit je verblijf moet halen, is er niet – of in ieder geval een stuk minder. Lukt het deze keer niet een bepaald museum te bezoeken of bij dat ene restaurant te eten, dan doe je dat toch gewoon de volgende keer? En lang uitslapen, uitgebreid ontbijten of een boek lezen op de bank zonde van je tijd? Nee hoor, want je hoeft niet naar buiten om Parijs te ervaren, je zit er in je eigen Parijse appartement al middenin.  

Érg leuk vond ik ook het kijkje in andermans leven. Zonder de mensen zelf te ontmoeten, leer je ze toch een beetje kennen. Natuurlijk was er tijdens het verblijf ook daadwerkelijk contact. Over en weer gingen er appjes met teksten als ‘waar liggen de vaatwastabletten?’ en ‘dank voor die geweldige restauranttip’, maar ook foto’s: wij op hun favoriete terras, zij in ons bootje. Het was duidelijk: zij hadden het enorm naar hun zin, wij hadden het enorm naar ons zin.  

Enkele maanden later vergezelde ik mijn zus naar Londen, waar we verbleven in een fantastisch huis met drie verdiepingen vol boeken en kunst en twee dikke katten die elke ochtend geduldig voor de slaapkamerdeuren zaten te wachten tot we wakker werden. Ook hier lag een lijst met originele tips klaar, waardoor we op plekken kwamen die we anders hadden gemist. En ‘omdat het verblijf toch niets kostte’ pakten we extra uit met een musicalbezoek, een luxe lunch in het Garden Museum en een overvloedig diner in een hip Caribisch restaurant.  

‘Over en weer gingen er appjes met teksten als ‘waar liggen de vaatwastabletten?’, maar ook foto’s: wij op hun favoriete terras, zij in ons bootje’

Ruilen moet je leren 

Door deze positieve ervaringen én het gapende gat dat een extreem duur vakantiejaar in mijn spaarrekening had geslagen, had het idee om mijn huis ook op HomeExchange te zetten vat op mij gekregen. Maar ik vond wel dat er eerst nog heel wat moest gebeuren. Opruimen, ontspullen, deep cleanen, achterstallige klussen… Al met al was ik er zo’n half jaar zoet mee.  

Tevreden maakte ik foto’s en zette die op de site. Dezelfde middag nog kwamen de eerste verzoeken binnen. Een paar dagen Nice, een weekendje Berlijn, een weekje New York… De wereld ging letterlijk voor me open. Verlekkerd las ik elk bericht en in mijn dromen reisde ik tien keer de aardbol rond. 

Tot een concrete ruil komen, bleek echter andere koek. Dat is iets wat je echt even in je vingers moet krijgen. Je moet tegen afwijzingen kunnen, zelf nee kunnen zeggen en je realiseren dat je pas kunt juichen, als de ruil door beide kanten is bevestigd. Het vergt geduld en flexibiliteit en, zo benadrukt ook HomeExchange: ‘vaak en veel ‘dankjewel’ zeggen’. Een huizenruil is nu eenmaal niet te vergelijken met een hotelboeking. In plaats van de kritische consument die eisen kan stellen, bekleed je de dubbelrol van genereuze gastvrouw en bescheiden gast. Best even wennen als je dit voor het eerst doet.  

Na wat trials en errors had ik succes. Samen met vrienden ging ik naar een vrijstaand huis mét tuin net buiten Parijs. De bewoners, twee ouders en drie opgeschoten pubers, kwamen naar mijn appartement. De week voor vertrek was ik nauwelijks aanspreekbaar, want: ik moest door, het huis moest schoon! En inderdaad, ik had het destijds goed gezien: echt ontspannen zat ik niet in de trein naar Parijs. Mijn gedachten schoten alle kanten op. Zouden ze mijn huis wel mooi genoeg vinden? Zou de kat zich wel gedragen? Zijn de bedden comfortabel genoeg? Bij het zien van ons Parijse onderkomen, werden mijn angstgedachten nog heviger. Wat een prachtig huis! En dan zitten zij met z’n vijven in dat nederige stulpje van mij … Gelukkig ontving ik al snel het verlossende bericht: alles was in orde, ze voelden zich al helemaal thuis en, trouwens, ‘we hebben de komkommer opgegeten’. ‘Alsjeblieft, eet alles op!’, schreef ik terug.  

Vertrouwen in de mensheid 

Nadat ik mijn huis zo mogelijk nóg schoner had teruggevonden dan ik het had achtergelaten, was ik niet meer te stuiten. Ik stortte me meteen op het organiseren van het Hemelvaartweekend en de zomervakantie. Terwijl ik dit schrijf ben ik net terug van een paar dagen Veluwe, want ruilen binnen Nederland kan natuurlijk ook en is, zeker voor een weekend, wel zo relaxed. In de zomervakantie pakken we de trein naar het noorden, naar Kopenhagen en een eiland bij Stockholm om precies te zijn. Tot slot brengen we nog een week met familie door in Zuid-Limburg.  

Tot nu toe vind ik huizenruil echt een feestje, dat me behalve dankbaar stemt, ook verwondert en zelfs ontroert. Dat een ander jou, puur op basis van vertrouwen, in zijn of haar meest dierbare en persoonlijke domein laat delen, vind ik eigenlijk nog maar nauwelijks te bevatten. Of ik het iedereen aanraad? Dat moet ieder voor zich uitmaken, want er komt natuurlijk wel wat bij kijken. Maar ik kan je wel één ding zeggen: huizenruil is ontzettend goed voor je vertrouwen in de mensheid. 

‘Tot nu toe vind ik huizenruil echt een feestje, dat me behalve dankbaar stemt, ook verwondert en zelfs ontroert’

Wil je meer weten over de ideeën van Damaris Matthijsen? In haar boek Vrij, Gelijk & Samenleven beschrijft zij ‘zes sleutels naar mens- en aardewaardig samenwerken’, economytransformers.nl