Eentje kan wel, toch? Dit is wat er echt in je buik gebeurt bij roken en alcohol tijdens de zwangerschap

Het begint vaak al op het moment dat de test een positief resultaat aangeeft: de stroom aan ongevraagde adviezen. Op verjaardagen kijkt een tante bezorgd naar je glas alcoholvrije bubbels, terwijl een kennis vrolijk roept dat zijn moeder vroeger gewoon doorrookte en hij toch ook goed is opgedroogd. Toch is het medische advies helder: liever niet roken of drinken tijdens de zwangerschap.

Maar wat gebeurt er precies als we dit toch doen? In plaats van met een beschuldigende vinger te wijzen, kijken we puur naar de praktijk: wat doet een trekje van een sigaret of een slok wijn letterlijk met de zuurstof en de groei van je baby?

De verbinding in je buik

Je baarmoeder is namelijk geen ondoordringbare kluis. Jouw bloedsomloop staat via de moederkoek en de navelstreng in direct contact met de baby. Terwijl jij je dagelijkse dingen doet, levert het lichaampje daarbinnen absolute topsport. Er wordt hard gebouwd aan een kloppend hartje en longblaasjes die zich klaarmaken voor hun eerste ademhaling.

Zodra je rookt of drinkt, reizen die stoffen via jouw bloed razendsnel naar dat actieve bouwterrein in je buik. Het is niet zo dat de bouw van de baby dan direct stopt, maar alcohol en rook dwingen het lichaampje wel om daarop te reageren. Voor veel vrouwen helpt het enorm om precies te snappen hoe die route in het lichaam werkt, dat zorgt voor meer helderheid dan alleen het idee dat iets niet mag.

De reactie van je lichaam op alcohol en tabak

Alcohol is een stofje dat zo klein is, dat het zonder enige moeite door de moederkoek (de placenta) heen glipt. Hierdoor stijgt het alcoholpromillage in het bloed van de baby vrijwel direct en wordt het precies even hoog als dat van de moeder. Het probleem is dat de lever van de baby in dit vroege stadium nog helemaal niet in staat is om de alcohol af te breken.

Dit zorgt ervoor dat de alcohol veel langer in het lichaam van de baby blijft rondzweven. De natuurlijke groei van de cellen, en dan met name de aanleg van de hersenen en het zenuwstelsel, past zich aan dit stofje aan en loopt hierdoor vertraging op.

Bekijk ook

10 Bizarre en gênante zwangerschapskwaaltjes waar niemand je voor waarschuwt | Gezondnu

Wanneer we kijken naar het inademen van tabaksrook, zien we een andere reactie. In rook zit bijvoorbeeld koolmonoxide. Dit is een gas dat zich vele malen makkelijker en sneller vastklampt aan onze rode bloedcellen dan zuurstof. Hierdoor neemt de totale hoeveelheid beschikbare zuurstof in jouw bloedsomloop, en dus ook in de baarmoeder, sterk af. Koolmonoxide duwt de zuurstof als het ware aan de kant, waardoor de baby minder zuurstof krijgt.

Tegelijkertijd zorgt nicotine er onmiddellijk voor dat de bloedvaten in de navelstreng zich vernauwen. Door die tijdelijk dichtgeknepen slang krijgt je kindje op dat moment meteen minder zuurstof, vitamines en belangrijke bouwstoffen binnen.

Wat dit betekent in de praktijk

Omdat er simpelweg geen veilige ondergrens kan worden vastgesteld, adviseert de Gezondheidsraad om beide middelen volledig te laten staan als je zwanger bent. Dit is geen streng oordeel, maar de beste manier om het lichaam de meest optimale omstandigheden te bieden voor de snelle groei van de baby.

Het Trimbos-instituut benadrukt in hun richtlijnen dat stoppen altijd direct zin heeft. Zodra je stopt, krijgt je kindje in de buik namelijk meteen weer meer zuurstof en bouwstoffen binnen.

Ervaar je moeite om de sigaret of het glas te laten staan? Bespreek dit eerlijk met de huisarts of verloskundige; zij zijn er om je te begeleiden en niet om je te veroordelen.