THT en TGT: dit is het grote verschil
Laten we beginnen met een misvatting: er wordt strikt onderscheid gemaakt in hoe de houdbaarheidsdatum op verpakkingen wordt weergegeven. Op bijna alle verpakkingen vind je een van deze twee vermeldingen: TGT of THT. De betekenis van dit kleine verschil is behoorlijk groot.
TGT: Te gebruiken tot
Deze datum staat op zeer bederfelijke versproducten zoals vlees, vis, koelverse maaltijden, gesneden groenten en verse sappen. Na deze datum is het product écht niet meer veilig. Bacteriën als listeria of salmonella kunnen zich explosief vermenigvuldigen zonder dat je het ziet of ruikt. Gooi deze producten na de datum dus direct weg.
THT: Ten minste houdbaar tot
Deze datum vind je op minder bederfelijke producten. De fabrikant garandeert tot die datum de beste kwaliteit. Na die datum kan de smaak, geur of kleur iets achteruitgaan, maar het product is meestal nog prima te eten zonder dat je er ziek van wordt.
Wordt deze aanduiding gebruikt? Gebruik dan je zintuigen: kijk, ruik, proef. Controleer of er geen schimmel of verkleuring te zien is en of het product nog een frisse geur heeft. Ruikt iets vreemd, ziet het er anders uit of twijfel je? Dan pas weggooien.
Deze 10 producten kun je vaak nog prima eten ná de THT-datum
1. Pasta, rijst, quinoa en droge noedels
Zolang je deze producten droog en afgesloten bewaart, blijven ze vaak nog jaren goed na de datum. Let alleen op een muffe geur; dan is het tijd om het weg te gooien. En wellicht een open deur, maar we zeggen het toch nog maar eens: spot je kleine beestjes in de verpakking, dan is het niet meer eetbaar.
2. Bonen, groenten of vis in blik
Blikvoeding is extreem lang houdbaar, soms wel jaren na de datum. Omdat het luchtdicht verpakt en verhit is, krijgen bacteriën geen kans. Zolang het blik niet bol staat, gedeukt is bij de naden of roestplekken heeft, kun je het meestal veilig eten.
3. Koffie, thee en cacao
Deze producten bederven nauwelijks omdat ze geen vocht bevatten. Wel gaat de kwaliteit achteruit: de aroma’s vervliegen na de datum waardoor je koffie of thee wat vlakker en minder intens kan smaken. Niet gevaarlijk, wel minder lekker.
4. Suiker, zout en honing
Dit zijn de echte overlevers in je keukenkastje. Bacteriën hebben vocht nodig om te overleven, en dat zit hier niet in (of het product onttrekt juist vocht). Honing kan na verloop van tijd wel gaan kristalliseren (versuikeren), maar dat is een natuurlijk proces. Even de pot in warm water zetten en het is weer vloeibaar.
5. Koekjes, chips en crackers
Het grootste risico hier is de textuur. Omdat de verpakking nooit 100% luchtdicht blijft, kan er vocht bij komen. Chips en crackers worden taai, koekjes juist zacht. Ze zijn niet ziekmakend, maar het mondgevoel is anders. Tip: even kort in de oven maakt ze vaak weer knapperig.
6. Chocolade
Heb je wel eens een reep gezien met een witte waas of vlekjes erop? Dit heet 'fat bloom' (vetbloei). Het betekent dat het vet in de chocolade door temperatuurschommelingen naar de oppervlakte is gekomen. Het ziet er misschien minder smakelijk uit, maar je kunt het veilig eten; de smaak blijft vaak gewoon goed.
7. Specerijen en gedroogde kruiden
Net als bij koffie geldt hier: ze worden niet giftig, maar verliezen hun kracht. Een potje kaneel of oregano dat twee jaar over de datum is, ruikt en smaakt nauwelijks meer. Je kunt het nog gebruiken, maar je zult veel meer moeten toevoegen voor hetzelfde effect.
8. Meel en bloem
Witte bloem kan heel lang mee. Volkorenmeel bevat echter nog kiemen van de graankorrel, waar olie in zit. Die olie kan na verloop van tijd ranzig gaan ruiken. Ruik dus altijd even aan het pak. Ruikt het muf of zurig? Weggooien. Ruikt het neutraal en zie je geen beestjes? Bakken maar.
9. Zuivel met THT (yoghurt, kwark, melk)
Verrassend genoeg is zuivel met een THT-datum vaak nog dagen (soms weken) na de datum goed. Veel mensen gooien yoghurt of melk meteen weg, maar zolang er geen klontjes zijn, de geur fris is en de verpakking niet bol staat, is het vaak nog veilig. Zure producten zoals yoghurt en kwark zijn door het fermentatieproces extra beschermd tegen bederf.
10. Eieren
Eieren blijven vaak langer goed dan de datum op het doosje doet vermoeden. Twijfel je? Gebruik de watertest: Leg het ei in een glas water.
- Zinkt het ei? Vers en veilig.
- Zweeft het ei rechtop? Ouder, maar vaak nog eetbaar (ruik wel even na het breken).
- Drijft het aan de oppervlakte? Het ei is bedorven, gooi het weg.
Producten die je écht niet moet eten na de datum
Voor sommige voedingsmiddelen is de datum heilig. Hier kunnen ziekmakende bacteriën groeien zonder dat je het doorhebt.
Gooi deze producten na de TGT-datum direct weg:
1. (Gehakt) vlees, kip en kalkoen
Vlees is een ideale voedingsbodem voor bacteriën zoals salmonella en E. coli. Vooral bij gehakt vlees is het risico groot: omdat het gemalen is, is het contactoppervlak met de lucht groter en kunnen bacteriën zich razendsnel door het hele product verspreiden, niet alleen aan de buitenkant.
2. Voorverpakte rauwe vis (zoals gerookte zalm)
Dit is een van de grootste risicoproducten. In vacuümverpakte vis kan de listeria-bacterie groeien. Het verraderlijke is dat listeria zich kan vermenigvuldigen bij koelkasttemperaturen én dat je het niet ruikt of proeft. Eet gerookte vis daarom nooit na de datum.
3. Voorgesneden groenten en maaltijdsalades
Zodra groente gesneden is, komen er sappen vrij uit de cellen. Dit vocht is een feestmaal voor bacteriën. Omdat de natuurlijke beschermlaag (de schil) weg is, bederven voorgesneden zakjes sla of roerbakgroenten veel sneller dan een hele krop of struik.
4. Rauwe kiemen (zoals taugé en alfalfa)
Kiemgroenten worden gekweekt in warme, vochtige omstandigheden: precies het klimaat waar bacteriën zoals salmonella ook dol op zijn. Omdat je ze vaak rauw eet, worden deze bacteriën niet gedood door hitte. Neem hier dus geen risico mee.
5. Koelverse smeersels zoals hummus
Verrassend genoeg zijn smeersels zoals hummus en groentespreads vaak niet meer veilig na de datum, zelfs als ze nog prima ruiken. Omdat hummus een neutrale zuurgraad heeft (niet zuur genoeg om bacteriën te doden), kan ook hier de listeria-bacterie ongemerkt uitgroeien als je het te lang bewaart.
6. Niet-gepasteuriseerde verse fruitsappen
‘Koudgeperste’ of echt verse sappen (zoals 'slow juice' uit het koelschap) zijn niet verhit. Dat is lekker en gezond, maar betekent ook dat eventuele bacteriën niet gedood zijn. Na de datum kunnen deze zich vermenigvuldigen tot ziekmakende aantallen, die vervolgens gaan gisten.
7. Zachte rauwmelkse kazen
Harde kazen kun je vaak nog eten (stukje schimmel snijd je weg), maar zachte kazen gemaakt van rauwe melk (zoals sommige brie of camembert) zijn gevoeliger voor listeria. Na de datum is het advies: weg ermee.
Minder verspilling, meer bewust eten
Weten welke producten je veilig kunt eten ná de datum helpt niet alleen je portemonnee, maar ook het milieu. In veel huishoudens belanden jaarlijks kilo’s perfect eetbaar voedsel in de afvalbak, simpelweg door misverstanden rond datums. Door even te kijken en te ruiken, maak je al een wereld van verschil.
- Het Voedingscentrum, RIVM, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
- Adobe Stock