Waarom zijn nederlanders eigenlijk zo lang?

Van kleinste naar langste

Het is bijna niet voor te stellen: zo’n tweehonderd jaar geleden behoorden Nederlanders nog tot de kleinste mensen van Europa. Inmiddels steken we overal letterlijk met kop en schouders bovenuit. Hoe kregen we die groeispurt voor elkaar? Het antwoord blijkt een mix van voeding, gezondheid, sociale veranderingen en een beetje geluk met onze genen.

Betere leefomstandigheden maakten het verschil

Een van de belangrijkste redenen is dat we gezonder en voedzamer gingen eten. In de negentiende en twintigste eeuw verbeterde de voedselvoorziening enorm: meer mensen kregen dagelijks genoeg calorieën, eiwitten en vitamines binnen om optimaal te kunnen groeien.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Tegelijkertijd werden infectieziekten beter bestreden dankzij een flinke sprong in de gezondheidszorg. Kinderen waren minder vaak ziek, waardoor hun lichaam meer energie kon steken in groei in plaats van overleven. Ook het feit dat gezinnen kleiner werden, speelde mee: ouders konden meer aandacht, tijd en voeding per kind besteden.

Daarnaast daalde de ongelijkheid sterk. Waar voorheen vooral kinderen uit rijke gezinnen lang waren, kregen steeds meer kinderen gelijke kansen om gezond en sterk op te groeien - en dus ook langer te worden.

Waarom Amerikanen kleiner bleven

Opvallend genoeg is in de Verenigde Staten de gemiddelde lengte al jaren stabiel of zelfs iets dalend. Daar zijn de sociaaleconomische verschillen veel groter, waardoor niet iedereen profiteert van dezelfde gunstige omstandigheden. In Nederland groeide vrijwel de hele bevolking mee in die gezonde leefomgeving, en dáárdoor steeg onze gemiddelde lengte zo snel.

Bekijk ook

Nieuw onderzoek werpt een verrassend licht op lichaamsgewicht | Gezondnu

We denken dat slank altijd beter is, maar nieuw onderzoek zet dat idee flink op z’n kop.

Melk, kaas en heel veel eiwitten

Ook ons eetpatroon gaf de lengtegroei een duw in de rug. Nederlanders namen decennialang opvallend veel melk, kaas en andere zuivelproducten. Dat leverde grote hoeveelheden eiwitten op, precies de bouwstoffen die je lichaam nodig heeft om te groeien.

Melk drinken werd vroeger nog actief gepromoot met campagnes als “melk is goed voor elk”. Die cultuur zorgde ervoor dat generaties kinderen dagelijks zuivel kregen - iets wat in veel andere landen veel minder gebruikelijk was. Inmiddels eten we iets minder zuivel door de opkomst van plantaardige voeding, en sommige onderzoekers denken dat de lengtegroei daardoor nu wat afvlakt.

Hebben we niet ook gewoon ‘lange genen’?

Genen spelen ook een rol, maar ze zijn niet de hoofdverklaring. Er bestaan duizenden gen-varianten die samen je uiteindelijke lengte bepalen. Eén daarvan zorgt ervoor dat je als volwassene melk kunt verteren. In bevolkingsgroepen waar dit gen veel voorkomt, zoals Noord-Europeanen en bijvoorbeeld de Maasai in Kenia, zijn mensen gemiddeld langer dan hun buren.

Zelfs binnen Nederland zie je genetische sporen terug. Noorderlingen zijn gemiddeld langer dan Zuid-Nederlanders. Mogelijk speelt mee dat gezinnen in het katholieke zuiden vroeger veel groter waren. Meer kinderen betekende destijds minder voeding per kind, en dus iets kleinere kinderen. Hoewel het aantal kinderen tegenwoordig gelijk is, zie je die historische verschillen nog een beetje terug in de gemiddelde lengte.

Uiteindelijk bepaalt alles een beetje mee

Hoe lang je wordt is dus geen kwestie van alleen genen of alleen voeding - het is de optelsom van alles. Leefomstandigheden en voeding bepalen hoeveel je uit je genen kunt halen, en je genen zetten de basislijn. Zijn je ouders klein, dan zul je waarschijnlijk nooit 2 meter worden - maar dankzij betere zorg, voeding en gelijke kansen konden Nederlanders in recordtempo uitgroeien tot het langste volk ter wereld.