Getroffen door een herseninfarct: waarom zélfs een hyperfitte topsporter als Erben Wennemars kan omvallen

Het nieuws kwam voor veel mensen totaal onverwacht: voormalig topschaatser en analist Erben Wennemars (50) kreeg onlangs een herseninfarct. Tijdens een telefoongesprek merkte zijn omgeving dat hij plotseling niet meer uit zijn woorden kwam. Er werd direct alarm geslagen en hij werd met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Gelukkig was hij er op tijd bij en maakt hij het naar omstandigheden goed. Maar het roept bij veel mensen meteen een ongemakkelijke vraag op: als iemand die intensief sport, marathons loopt en fysiek supersterk is dit kan overkomen, hoe goed beschermt die gezonde leefstijl ons dan eigenlijk?

Volgens de artsen is er geen enkele aanwijzing dat het intensieve sporten of harde werken de oorzaak is geweest. Een herseninfarct is simpelweg een acute medische gebeurtenis waar vaak meerdere, onzichtbare factoren achter zitten.

Wat gebeurt er precies in het brein?

Fysiologisch gezien ontstaat een herseninfarct wanneer een bloedvat in de hersenen plotseling wordt afgesloten, meestal door een minuscuul bloedpropje. Hierdoor krijgt een deel van de hersenen tijdelijk geen zuurstof meer, wat leidt tot acute uitvalsverschijnselen. Denk aan een scheve mond, een lamme arm of -zoals bij Erben - plotselinge spraakproblemen. Welk hersengebied precies wordt geraakt verschilt per persoon, maar de oorzaak is altijd hetzelfde: de doorbloeding valt op die specifieke plek even helemaal weg.

Gezond leven verlaagt het risico, maar sluit het niet uit

Grote bevolkingsstudies laten er geen twijfel over bestaan: een gezonde leefstijl met voldoende beweging, goede voeding en niet roken verlaagt het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk. Dat blijft de absolute basis.

Toch biedt een gezonde leefstijl helaas nooit een honderd procent waterdichte garantie. Ook mensen zonder duidelijke risicofactoren kunnen een herseninfarct krijgen. Naast je dagelijkse gewoontes spelen genetische en medische factoren diep in het lichaam namelijk ook een grote rol.

Bekijk ook

Een beroerte herkennen doe je zo - en waarom elke minuut telt | Gezondnu

Onzichtbare medische oorzaken bij fitte mensen

Wanneer zoiets gebeurt bij iemand die ogenschijnlijk kerngezond leeft, kijken artsen vaak naar een aantal specifieke, onderliggende oorzaken:

• Hartritmestoornissen (zoals boezemfibrilleren): Hierbij klopt het hart tijdelijk onregelmatig, waardoor het bloed in de boezems minder goed doorstroomt. Er kan dan een stolseltje ontstaan dat via de bloedbaan naar de hersenen schiet. Deze ritmestoornis komt vaker voor dan je denkt, óók bij mensen die veel sporten en een topconditie hebben.
• Een scheurtje in het bloedvat (dissectie): Soms ontstaat er door een ongelukkige beweging of een trauma een kleine beschadiging in de wand van een slagader, bijvoorbeeld in de hals. Op die plek vormt zich dan een stolsel dat kan losraken en een vat in de hersenen blokkeert.
• Erfelijke stollingsfactoren: Bij sommige mensen is het bloed door genetische aanleg simpelweg iets sneller geneigd om te stollen. Dat zie je aan de buitenkant niet en merk je vaak pas als het een keer misgaat.

Wat zegt die topfitheid dan wél?

Betekent dit dat al dat sporten voor niets is? Absoluut niet. Je fitheid beschermt je misschien niet tegen elk onzichtbaar propje, maar het heeft wel een enorme invloed op je herstel en de reservecapaciteit van je lichaam. Een getraind cardiovasculair systeem kan de klap fysiologisch gezien vaak beter opvangen.

Hoe het herstel precies verloopt, hangt uiteindelijk af van de grootte van het infarct en vooral: de snelheid van de medische behandeling. In de acute geneeskunde telt elke minuut. Omdat de spraakproblemen bij Erben direct werden opgemerkt, kon er meteen worden ingegrepen. En dat onderstreept de belangrijkste les: een gezonde leefstijl verlaagt je risico, maar alert zijn op de signalen en direct handelen maakt in een acute situatie het échte verschil.