HagaZiekenhuis start onafhankelijk onderzoek naar donorzaak rond gynaecoloog Ed Goormans: 'Dit had simpelweg nooit mogen gebeuren'

Vrouwen en hun partners die met een kinderwens bij een fertiliteitsarts aankloppen, leggen hun lot en vertrouwen volledig in de handen van de medische wetenschap. Zeker in de jaren zeventig en tachtig was die onbewuste sturing van de arts gigantisch; patiënten vertrouwden blindelings op de integriteit van degene in de witte jas. Dat dit vertrouwen op een zeer pijnlijke manier beschaamd kan worden, blijkt vandaag opnieuw uit een schokkend persbericht. Het HagaZiekenhuis heeft namelijk bevestigd dat oud-gynaecoloog Ed Goormans in het voormalige Ziekenhuis Leyenburg in Den Haag zijn eigen sperma heeft gebruikt als donorzaad.

Uit verwantschapsonderzoek van expertisecentrum Fiom is inmiddels bij ten minste twee donorkinderen een bewezen DNA-match met de inmiddels overleden arts vastgesteld. Het nieuws slaat in als een bom bij de betrokken gezinnen en roept nare herinneringen op aan eerdere, vergelijkbare misstanden in de vruchtbaarheidszorg. Het HagaZiekenhuis treedt nu in nauw overleg met de betrokken donorkinderen naar buiten en noemt de handelswijze van de voormalige gynaecoloog ronduit onacceptabel.

De wisselwerking tussen oude geruchten en harde DNA-bewijzen

Bekijk ook

Een miskraam, een abortus, een leeg IVF-mandje: waarom pril verlies ertoe doet - en hoe je ermee omgaat | Gezondnu

De onthulling komt niet volledig uit de lucht vallen. Al in de jaren tachtig hing er een donkere wolk van geruchten rondom de werkwijze van Goormans. Een externe commissie deed in 1987 onderzoek naar deze signalen, maar kon destijds geen sluitend bewijs vinden. Het duurde tot 2017 – de periode waarin de grote schandalen rondom Jan Karbaat het landelijke nieuws domineerden – voordat oud-collega's van Goormans opnieuw aan de bel trokken bij de directie.

Het ziekenhuis confronteerde de arts, waarna hij onder strenge, anonieme voorwaarden zijn DNA afstond aan Fiom. In 2022 kwam de onomstotelijke waarheid boven water toen er twee matches werden gevonden. Aanvankelijk kregen deze kinderen alleen te horen wat de sociale en fysieke kenmerken van de donor waren, omdat Goormans anonimiteit had geëist.

Het recht op afkomst weegt zwaarder dan oude afspraken

Die geheimhouding begon echter al snel te wringen bij het ziekenhuis. De wetenschap en de maatschappij kijken tegenwoordig heel anders naar de psychologische behoeften van donorkinderen; de correlatie tussen het kennen van je afkomst en je mentale welzijn is immers ontzettend groot. Het HagaZiekenhuis besloot daarom dat het recht om te weten van wie je afstamt vele malen zwaarder weegt dan de oude afspraken met de overleden arts, en vroeg Fiom om de identiteit alsnog vrij te geven.

"Goormans heeft het vertrouwen geschaad van vrouwen en hun partners, die van hem afhankelijk waren om hun kinderwens in vervulling te laten gaan," stelt Peter van der Meer, voorzitter van de raad van bestuur van het HagaZiekenhuis, duidelijk in het persbericht. "Hoewel er in die tijd nauwelijks regels waren rond spermadonatie, had dit nooit mogen gebeuren." Van der Meer steekt ook de hand in eigen boezem en geeft aan dat het ziekenhuis de donorkinderen achteraf gezien niet zo lang in onzekerheid had mogen laten.

Een onafhankelijk onderzoek naar het verleden

Om de volledige onderste steen boven te krijgen, wacht het HagaZiekenhuis niet op een toekomstig landelijk onderzoek vanuit de overheid. Ze hebben een melding gedaan bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en stellen direct een eigen, externe onderzoekscommissie in onder leiding van emeritus-hoogleraar prof. dr. Didi Braat. Het doel is glashelder: zoveel mogelijk antwoorden vinden voor de donorkinderen en hun ouders. Het ziekenhuis heeft daarnaast een speciaal belteam ingericht om gezinnen bij te staan met vragen en emotionele steun in deze zware periode.