Het eerlijke verhaal over de pijn bij een spiraalplaatsing (en wat wél helpt)

Die angst komt niet uit de lucht vallen. Horrorverhalen op TikTok, waarschuwingen van vriendinnen en pijnlijke ervaringen op forums schetsen een beeld dat haaks staat op de folder van de dokter. Waar de arts spreekt over 'een ongemakkelijk gevoel' of 'een klein prikje', spreken vrouwen over flauwvallen en intense kramp.

Wie heeft er gelijk?

Het gat tussen 'ongemak' en ondraaglijk
Laten we eerlijk zijn: de pijn wordt structureel onderschat. Uit cijfers van onderzoeksbureau Ipsos blijkt dat meer dan de helft van de vrouwen de pijn tijdens de plaatsing omschrijft als ernstig tot zelfs ondraaglijk. Vooral bij vrouwen die nog nooit vaginaal zijn bevallen, komt de ingreep vaak veel harder binnen dan voorspeld.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Dit is geen aanstellerij, dit is statistiek. Onderzoekers schrijven in het toonaangevende BMJ Sexual & Reproductive Health dat de pijnverwachting die artsen schetsen, vaak niet strookt met de realiteit. Het gevolg? Vrouwen stappen onvoorbereid de behandeling in en voelen zich na afloop niet gehoord.

Waarom 'neem maar een paracetamol' fysiologisch niet klopt

Het standaardadvies in Nederland is al jaren hetzelfde: "Neem een uur van tevoren twee paracetamol en een ibuprofen." Klinkt logisch, maar wie hoopt dat dit de pijn dempt, komt vaak bedrogen uit.

Er is namelijk een biologische reden waarom dit niet werkt.
De Cochrane Collaboration – de gouden standaard in medisch onderzoek – concludeerde na analyse van meerdere studies dat lichte pijnstillers nauwelijks effect hebben op de pijn tijdens de plaatsing zelf.
Waarom niet? Omdat paracetamol en ibuprofen werken tegen ontstekingspijn en kramp achteraf. De pijn van de plaatsing is mechanisch: het is het oprekken van de baarmoedermond en het plaatsen van instrumenten. Daar is een paracetamolletje simpelweg niet tegen opgewassen.

De opkomst van lachgas (en waarom dat logisch is)

Omdat de 'doe-maar-een-aspirientje'-aanpak tekortschiet, zien we een verschuiving. Steeds meer zorgverleners kijken naar wat wél werkt. Een opvallende trend is het gebruik van lachgas.

In de verloskunde is dit al jaren normaal, en nu bieden ook steeds meer verloskundigenpraktijken het aan bij het plaatsen van spiralen. Het voordeel? Het haalt de scherpe randjes van de pijn én zorgt voor ontspanning. En dat laatste is cruciaal: hoe meer gespannen je bent, hoe stugger de spieren, hoe pijnlijker de plaatsing. Lachgas doorbreekt die cirkel.

Waarom is goede pijnstilling nog geen standaard?

Als lachgas of lokale verdoving beter werkt, waarom krijg je dat dan niet standaard aangeboden? Dat is vaak een praktische kwestie. Huisartsen hebben de apparatuur niet, de kosten worden niet altijd vergoed en richtlijnen veranderen traag. Europese organisaties pleiten al langer voor betere pijnbegeleiding, maar in de Nederlandse spreekkamer merken we daar nog weinig van.

Dit kun je zelf doen (zonder je bezwaard te voelen)

De conclusie is helder: dat jij opziet tegen de pijn is geen angst, maar een reële inschatting. Dat maakt het ook volkomen normaal om hier eisen aan te stellen.

Overweeg je een spiraal? Maak pijnstilling hét onderwerp van je gesprek.
Vraag niet of het pijn doet, maar vraag wat de arts doet tegen de pijn. Is er lokale verdoving mogelijk? Werken ze met lachgas? Voelt het antwoord niet goed ("Even tanden op elkaar")? Weet dan dat je de keuze hebt om naar een praktijk te gaan waar comfort en pijnbestrijding wél prioriteit hebben. Want pijn hoort er misschien een beetje bij, maar onnodig lijden is nergens voor nodig.