Huidkankercijfers stijgen, terwijl we smeren als nooit tevoren. Hoe kan dat?

Het is een vraag die je online en op verjaardagen steeds vaker hoort: "We smeren toch steeds meer zonnebrandcrème? Hoe kan het dan dat het aantal gevallen van huidkanker maar blijft stijgen?" Komt dat dóór zonnebrand? Het is een logische vraag, die voortkomt uit een opvallende paradox. Maar het antwoord is complexer dan een simpele vergelijking tussen twee grafieken. Sterker nog: de wetenschap laat zien dat zonnebrandcrème ons juist beschermt.

De cijfers liegen er inderdaad niet om. Volgens de Nederlandse Kanker Registratie is het aantal diagnoses huidkanker geëxplodeerd, van 15.000 in 1989 tot ruim 81.000 in 2025. Maar om hieruit te concluderen dat zonnebrandcrème de boosdoener is, is een klassiek geval van correlatie met causaliteit verwarren. De werkelijkheid is een samenspel van ons gedrag, de technologie van vroeger en het feit dat we simpelweg gezonder oud worden.

De achtergrond: hoe ons zongedrag de cijfers beïnvloedt

De belangrijkste factor in de stijging is ons eigen gedrag. Vanaf de jaren '80 en '90 werden zonvakanties en een gebruinde huid steeds populairder. We gingen massaal meer tijd in de zon doorbrengen. De opkomst van zonnebrandcrème was geen oorzaak, maar juist een gevolg van deze trend. We zochten bescherming omdat we de zon opzochten.

Daar komt nog een technisch punt bij: de zonnebrandcrèmes van vroeger waren niet wat ze nu zijn. Ze beschermden vooral tegen uv-B-straling, de straling die je huid laat verbranden. We verbrandden minder snel en dachten daardoor dat we veilig waren. Gevolg: we bleven nóg langer in de zon. Echter, we waren nauwelijks beschermd tegen uv-A-straling, die dieper in de huid doordringt en ook een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van huidkanker. De schade die decennia geleden is opgelopen door deze onvolledige bescherming, zien we nu terug in de cijfers.

De expert-duiding: wetenschap is het er unaniem over eens

In de wetenschappelijke wereld is er geen discussie over de werkzaamheid van zonnebrandcrème. Een grote overzichtsstudie uit 2020, waarin 66 eerdere onderzoeken werden geanalyseerd, bevestigt het overduidelijke verband: correct gebruik van zonnebrandcrème beschermt de huid tegen schade door uv-straling en verlaagt daarmee het risico op huidkanker significant. De stijging van het aantal gevallen zou zonder het gebruik van zonnebrandcrème waarschijnlijk nog veel dramatischer zijn geweest.

Andere factoren die de stijging van huidkanker verklaren

Naast ons zongedrag en de verouderde technologie van vroeger, spelen nog een aantal andere factoren een rol in de stijgende cijfers:

• Betere diagnostiek: We zijn veel beter geworden in het vroegtijdig opsporen en registreren van huidkanker, waardoor meer gevallen in de statistieken belanden.
• Hogere levensverwachting: Dit is in zekere zin goed nieuws. We leven langer dan ooit, waardoor de huid simpelweg meer tijd heeft om schade op te lopen en kanker te ontwikkelen. Veel vormen van huidkanker ontstaan op latere leeftijd.

De conclusie is dus helder: de stijgende cijfers zijn geen bewijs tegen zonnebrandcrème, maar juist een onderstreping van het belang van goede en consequente zonbescherming. Ze weerspiegelen het zongedrag uit het verleden en het feit dat we gezonder en langer leven. Goed smeren blijft daarom een van de meest effectieve manieren om je huid gezond te houden.