Internationale Vrouwendag: claim je plek in de spreekkamer (want jouw lichaam werkt anders)

Op deze Internationale Vrouwendag moeten we het even hebben over de ‘health gap’. Want echte gelijkheid begint bij een lichaam dat gezien, begrepen en juist behandeld wordt.

De 'standaardman' als blauwdruk

Het klinkt bijna middeleeuws, maar tot diep in de jaren '90 werden vrouwen vaak uitgesloten van medisch onderzoek. Volgens onderzoeksjournaliste Caroline Criado Perez, auteur van het standaardwerk Onzichtbare Vrouwen, was de reden simpel: onze hormooncyclus zou de resultaten te 'onvoorspelbaar' maken. Het gevolg is dat de medische wetenschap decennialang de man van 70 kilo als de universele blauwdruk heeft gebruikt.

Maar een vrouw is geen 'kleine man'. Van de manier waarop we medicijnen afbreken tot de signalen die ons hart afgeeft: ons lichaam werkt fundamenteel anders. Op 8 maart vragen we aandacht voor dit verschil en willen we je bewust maken van een paar voorbeelden. Niet om slachtoffer te zijn, maar om de regie over onze eigen gezondheid terug te pakken.

1. Geen 'vage klachten', maar vrouwenklachten

Het bekendste voorbeeld van deze medische kloof is het hartinfarct. Cardioloog dr. Janneke Wittekoek benadrukt al jaren dat het vrouwenhart anders reageert. Waar een man vaak de klassieke druk op de borst ervaart, uit een infarct zich bij vrouwen vaker door extreme vermoeidheid, misselijkheid, pijn in de kaak of tussen de schouderbladen. Omdat deze symptomen lang als 'atypisch' werden bestempeld, worden vrouwen nog steeds vaker naar huis gestuurd met de foutieve diagnose 'stress'. Het is tijd om dat label te schrappen: deze klachten zijn niet vaag, ze zijn simpelweg vrouwelijk.

2. Spijsvertering: waarom PDS vaker vrouwen raakt

Heb je vaak last van een opgeblazen buik of darmklachten? Je bent niet de enige. Medisch onderzoek toont aan dat bij vrouwen de spijsvertering gemiddeld veel langer duurt dan bij mannen. Bovendien reageren onze darmen gevoelig op schommelingen in oestrogeen en progesteron. Waar een man vaak geholpen is met een standaard 'eet meer vezels'-advies, kan dat bij vrouwen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) juist voor méér pijn zorgen. Onze darmgezondheid vraagt om een cyclus-specifieke aanpak, geen algemene mannelijke richtlijn.

3. Mentale gezondheid: de 'onzichtbare' vrouw

Ook in de psychologie was de man lang de norm. Volgens de Hersenstichting dachten we jarenlang dat ADHD of autisme 'jongensziektes' waren omdat zij vaker druk, extern gedrag vertoonden. Vrouwen met ADHD of autisme zijn echter sterren in 'maskeren': ze passen zich aan de buitenwereld aan, maar ervaren intern enorme chaos. Het resultaat? Veel vrouwen krijgen pas rond hun veertigste de juiste diagnose, na jarenlang onterecht behandeld te zijn voor burn-outs of angststoornissen.

4. De valkuil van trends: vasten en nuchter trainen

Zelfs hippe gezondheidstrends zoals Intermittent Fasting of nuchter sporten zijn grotendeels getest op mannen. Fysioloog dr. Stacy Sims, expert in vrouwelijke sportwetenschap, waarschuwt dat wat voor een man een 'gezonde hack' is, voor een vrouw tot hormonale uitputting kan leiden. Te lang vasten jaagt bij vrouwen het stresshormoon cortisol omhoog, wat de schildklier traag kan maken en de cyclus in de war schopt.

Bekijk ook

De nieuwe Gezondnu: een ode aan het vrouwenlichaam - dit kun je verwachten | Gezondnu

5. Medicatie: maatwerk in plaats van 'one size fits all'

Wist je dat vrouwen gemiddeld 60% meer kans hebben op bijwerkingen van medicijnen dan mannen? Dit blijkt uit grootschalig onderzoek van onder andere het Radboudumc. Dat ligt niet aan een 'gevoelig gestel', maar aan het feit dat doseringen zelden zijn afgestemd op het vrouwelijke metabolisme en vetpercentage. Een standaarddosering slaapmedicatie of pijnstillers kan voor een vrouwenlichaam simpelweg te hoog zijn.

Slechts het topje van de ijsberg

Bovenstaande voorbeelden zijn helaas slechts een fractie van de werkelijkheid. Zoals maatschappelijke organisaties als WOMEN Inc. benadrukken, zit de 'mannelijke norm' diep geworteld in onze hele maatschappij. Het is een structurele blinde vlek die vraagt om bewustwording. Pas als we erkennen dat de medische wetenschap niet voor iedereen hetzelfde werkt, kunnen we de zorg verbeteren.

Zo claim jij je plek (vandaag nog!)

Om de 'health gap' te dichten, hebben we mondige vrouwen nodig. Hoe doe je dat?

• Bereid je voor: Schrijf je klachten op. Wanneer treden ze op? Hebben ze te maken met je cyclus of de overgang? Wees specifiek over de impact op je dagelijks leven. Laat je niet zomaar wegsturen.
• Vraag door: Als een arts je klachten afdoet als 'spanning', vraag dan gerust: "Welke fysieke oorzaken hebben we nu uitgesloten en waarom?"
• Check de dosering: Vraag bij een nieuw recept aan je apotheker: "Is deze dosering getest op vrouwen en zijn er genderspecifieke bijwerkingen bekend?"
• Vertrouw op je onderbuik: Jij kent je eigen lichaam het beste. Als je voelt dat er iets niet klopt, blijf dan zoeken naar een antwoord.