Voordat we naar het flesje kijken, eerst de hoest zelf. Hoewel de drogist schermen vol verschillende 'soorten' hoest aanprijst, is hoesten volgens KNO-arts Emilie Dronkers in de basis maar één ding: een reflex. "Hoesten is een manier om dingen die niet in je luchtwegen thuishoren, zoals stof, bacteriën, virussen of slijm, eruit te krijgen," legt ze uit. Het is een essentieel schoonmaakmechanisme van je lichaam. Het verschil zit dus niet in de hoest, maar in de oorzaak van de prikkel.
De belofte: werkt het ook echt?
In het schap vind je grofweg twee soorten dranken: kruidensiropen (zoals met tijm of heemst) en hoestdranken die als 'geneesmiddel' worden verkocht (te herkennen aan een RVG-nummer op de verpakking). De wetenschappelijke onderbouwing voor beide is flinterdun.
- De kruidendranken: "Er is onderzoek gedaan naar de werking van kruidenhoestdranken bij acute hoest. Als je die resultaten vergelijkt met een placebo, wordt er geen verschil gevonden," stelt Dronkers. Deze producten zijn 'medische hulpmiddelen', geen geneesmiddelen, en hoeven dus geen effectiviteit te bewijzen. Vandaar de vage termen als 'verzacht de keel'.
- De geneesmiddelen: Ook hier is de werking beperkt. "Vaak zit er maar een kleine hoeveelheid werkzame stof in, te klein om echt veel effect te hebben," aldus Dronkers. Volgens apothekersorganisatie KNMP zijn veel van deze middelen decennia geleden geregistreerd op basis van veiligheid, niet op effectiviteit.
Het 'geheime' hoofdingrediënt onthuld
Als de kruiden en werkzame stoffen het niet doen, wat zorgt dan voor dat verzachtende gevoel? De Keuringsdienst liet de inhoud van diverse hoestdranken analyseren in een laboratorium. De uitkomst was overduidelijk: het hoofdbestanddeel van vrijwel alle hoestdranken is suiker of een suikerachtige stof.`
"Bij de meeste hoestdranken vonden we meer dan één gram suiker per milliliter," vertelt chemisch bioloog Siebe van den Elzen in de uitzending. "Ik schrok daar wel van. Het lijkt qua samenstelling haast op pannenkoekenstroop." Zelfs in 'suikervrije' varianten werden suikervervangers gevonden die in het lab alsnog onder de categorie suikers vallen.
De conclusie: een dure lepel honing
Die enorme hoeveelheid suiker verklaart direct het enige, kortstondige effect van de drank. "Het is eigenlijk een stroop die een laagje over je keel legt," legt KNO-arts Dronkers uit. "Daardoor worden hoestreceptoren tijdelijk minder geprikkeld." Dit verzachtende gevoel houdt echter maar een paar minuten aan en geneest de hoest op geen enkele manier.
De eindconclusie is dan ook helder. Met prijzen die kunnen oplopen tot wel 16 euro per fles, is er een veel effectievere en goedkopere oplossing voorhanden. Zoals Dr. Dronkers het samenvat: "Hoestdrank werkt niet beter dan een lepeltje stroop of een kop thee met honing."