Kennen we deze nog? Sonja Bakker: het dieet van de jaren 2000

Tussen 2005 en 2008 was ze niet te missen: Sonja Bakker, de vrouw die heel Nederland aan het lijnen kreeg met haar populaire weekmenu’s. Haar boeken lagen op ieder aanrecht, en ‘Sonjabakkeren’ werd een werkwoord. Iedereen die wilde afvallen had wel eens een weekje volgehouden op eierkoeken, crackers en light jam. Haar methode werd gezien als het wonderdieet: laagdrempelig, overzichtelijk en vooral... snel resultaat. Ze bouwde in rap tempo een miljoenenimperium op.

Maar met de kennis van nu? Kijken we er toch net iets anders naar.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Wat stond er op het menu?

De kracht van het Sonja Bakker-dieet zat ‘m in de eenvoud. Je kreeg kant-en-klare dagmenu’s voorgeschoteld, met veel magere producten, weinig vet en weinig calorieën. Denk aan ontbijtkoek, magere yoghurt, mandarijntjes, pastasalade met blokjes ham, eierkoeken met light jam. Komt het je bekend voor?

Gemiddeld kwam je met zo’n dagmenu uit op 1000 tot 1200 kcal per dag voor vrouwen, en maximaal 1300 voor mannen. Ter vergelijking: een normaal, volwaardig eetpatroon bevat rond de 2000 kcal. Afvallen deed je dus zeker, vaak zelfs 4 tot 6 kilo per week. Maar dat succes had helaas ook een keerzijde.

Waarom het nu als ‘crashdieet’ wordt gezien

Het Sonja-dieet was eigenlijk gewoon een crashdieet. Je viel snel af, maar vooral omdat je lichaam vocht verliest en in de spaarstand schiet. Daarna komt vaak het welbekende jojo-effect: zodra je weer normaal gaat eten, vliegen de kilo’s er net zo snel weer aan.

En dat is niet alles. Wie zo weinig eet, loopt het risico op vermoeidheid, concentratieproblemen en zelfs een vertraagde stofwisseling. De eentonige menu’s, met weinig ruimte voor variatie, konden bovendien leiden tot tekorten aan belangrijke voedingsstoffen zoals ijzer, vezels en vitamines. Daarbij verloor je niet alleen vet, maar vooral ook spiermassa, iets wat het afvallen op de lange termijn juist lastiger maakt, omdat spieren helpen bij het verbranden van vet. Ook het vochtverlies was niet zonder risico. Een langdurig tekort kan in ernstige gevallen zelfs zorgen voor nierproblemen. En dan is er nog het mentale stuk. Strakke menu’s en strenge regels kunnen de relatie met eten flink verstoren, met alle gevolgen van dien.

Het kinderboek

Wat vaak vergeten wordt: Sonja Bakker schreef ook een boek speciaal voor kinderen en tieners. Daarin stonden dagmenu’s voor verschillende leeftijden, met de boodschap dat die strikt gevolgd moesten worden.

Vanuit de huidige voedings- en gedragswetenschap is dat ronduit zorgelijk. Diëten op jonge leeftijd verhoogt het risico op een verstoorde relatie met eten, emotie-eten of zelfs eetstoornissen als anorexia of boulimia. Kinderen zijn in de groei en hebben juist voldoende voeding nodig, niet calorierestrictie en weegstress.

Bekijk ook

Alcohol in de zon, verstandig of niet? | Gezondnu

Het is een herkenbaar beeld: de zon schijnt, je zit lekker in de tuin of op een terras, en voor je het weet ben je toe aan een tweede glas wijn. Maar waarom voel je de alcohol op warme dagen soms zo snel? Ligt dat aan jou, of speelt de warmte echt een rol? En vergroot een drankje in de zon ook het risico op verbranden, of zelfs huidkanker?

Wat we ervan geleerd hebben

Was het allemaal slecht? Nee. Sonja Bakker zette gezond eten op de kaart bij een breed publiek. Ze maakte afvallen toegankelijk en concreet. En laten we eerlijk zijn: dankzij haar weet half Nederland wat magere kwark is.

Maar de inzichten zijn veranderd. Tegenwoordig draait gezond eten niet om lijstjes en lightproducten, maar om variatie, balans, luisteren naar je lichaam en volhouden op de lange termijn. Geen eierkoeken met jam, maar voedzame keuzes die je lichaam echt voeden.

De tijd van 'Sonjabakkeren' ligt achter ons, maar het herinnert ons eraan hoe onze kijk op gezondheid is veranderd: van streng en snel naar mild en duurzaam.