Koken op gas: nieuwe studie wijst op een onderbelicht risico voor je gezondheid

Dat bij het koken op gas stoffen als stikstofdioxide en fijnstof vrijkomen, is al langer bekend. Een nieuwe internationale studie voegt daar nu een andere zorgwekkende stof aan toe: benzeen. Dit is een kankerverwekkende stof die zelfs uit een gasfornuis kan lekken als het niet in gebruik is. De relatie tussen koken op gas en benzeen blijkt volgens onderzoekers een ondergerapporteerd gezondheidsrisico te zijn.

De bevindingen zijn afkomstig van een onderzoek door de Amerikaanse Stanford-universiteit en PSE Healthy Energy, gepubliceerd in het vakblad Environmental Research Letters. Wetenschappers namen metingen in 35 keukens in Nederland, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Ze ontdekten dat aardgas in Europa sporen van benzeen bevat en dat dit, door kleine, onruikbare lekken, in sommige huizen tot te hoge concentraties kan leiden.

Hoe de metingen de Europese normen in perspectief plaatsen

Benzeen is een stof die bij langdurige blootstelling samenhangt met een verhoogde kans op leukemie. De Europese Unie hanteert daarom een strenge blootstellingslimiet. De studie toont aan dat in 3 van de 35 onderzochte huishoudens deze limiet werd overschreden door lekkend gas, waaronder in Amsterdam en Leeuwarden. In het meest extreme geval, in Londen, was de concentratie vijftien keer hoger dan de EU-grenswaarde.

Het is hierbij belangrijk om context te geven. De onderzoekers berekenden dit risico op basis van een scenario waarin iemand 24 uur per dag in een volledig afgesloten huis verblijft. In de praktijk is dit zelden het geval, omdat mensen ventileren en niet constant thuis zijn. Experts, waaronder het RIVM, merken op dat de representativiteit van de dertien Nederlandse metingen onduidelijk is en dat de daadwerkelijke blootstelling voor de meeste mensen waarschijnlijk lager uitvalt.

De belangrijke rol van ventilatie en andere benzeenbronnen

Hoewel de resultaten zorgwekkend lijken, is er volgens toxicologen geen sprake van een acuut risico dat een direct verbod op gasfornuizen rechtvaardigt. Het belangrijkste advies is en blijft: zorg voor zeer goede ventilatie. De studie laat zelf zien dat wanneer ramen dagelijks een aantal uren openstaan, de grenswaarde niet wordt overschreden. Het gebruik van een goede afzuigkap tijdens het koken is eveneens cruciaal.

Daarnaast is het gasfornuis niet de enige bron van benzeen in onze leefomgeving. Uitlaatgassen van verkeer (vooral van oudere scooters) en sigarettenrook zijn ook belangrijke bronnen. Het is de totale blootstelling die telt. Het goede nieuws is dat de hoeveelheid benzeen in de buitenlucht de afgelopen twintig jaar al aanzienlijk is gedaald door strengere milieuregels.

Wat dit onderzoek betekent voor jouw keuken

Dit onderzoek bevestigt opnieuw het belang van een gezond binnenklimaat. Het onderstreept het advies om krachtig te ventileren en een afzuigkap te gebruiken, zeker als je op gas kookt. De trend is sowieso dat steeds meer huishoudens overstappen op elektrisch koken, zoals inductie, wat de luchtkwaliteit in huis ten goede komt. Voor wie vragen heeft over de eigen situatie of gezondheidsrisico's, is het altijd raadzaam om dit met een arts te bespreken. De wetenschap is het erover eens dat de overstap van fossiele brandstoffen, zowel voor koken als voor transport, uiteindelijk de meest effectieve manier is om de blootstelling aan stoffen als benzeen te verminderen.