'Mijn BMI zegt dat ik te zwaar ben, maar ik dacht dat ik gewoon gezond was'

Je eet gevarieerd, beweegt regelmatig en voelt je eigenlijk hartstikke fit en energiek. Totdat je op een avond besluit om voor de grap je gegevens in te vullen op een online BMI-calculator. Je vult braaf je lengte en je gewicht in, drukt op de knop, en daar staat het ineens in felle letters: 'overgewicht'. Het koude zweet breekt je bijna uit. Slaat hier onbewust de vlam in de pan omdat die snelle rekensom beweert dat je ongezond bezig bent? Heel veel mensen ervaren deze schrikreactie bij het invullen van hun Body Mass Index (BMI). Het voelt uiterst verwarrend als je eigen gevoel van fitheid lijnrecht botst met het oordeel van een digitaal rekensommetje. Maar hoe betrouwbaar is dat getal onderaan de streep nu eigenlijk echt om te bepalen of je een gezond gewicht hebt?

Het nuchtere antwoord van experts is gelukkig heel geruststellend: de BMI-meter is een handig hulpmiddel voor grote groepen, maar als individuele maatstaf zit de rekenformule er verrassend vaak naast. De formule – die simpelweg je gewicht deelt door je lengte in het kwadraat – maakt namelijk geen enkel onderscheid tussen vetmassa en spiermassa. Volgens Pascalle Stijger van het Voedingscentrum is de betrouwbaarheid van de BMI behoorlijk beperkt. Ook de Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD) wijst erop dat de index geen rekening houdt met je lichaamsbouw, je vetverdeling, je geslacht of je etniciteit. Het is slechts een grove, snelle schatting die in de medische sector nog veel wordt gebruikt omdat het goedkoop en makkelijk is, maar het vertelt absoluut niet het hele verhaal over jouw persoonlijke vitaliteit.

Waarom de BMI-berekening de plank misslaat bij fitte mensen

De grootste weeffout in de klassieke BMI-berekening is dat spierweefsel veel compacter is dan vetweefsel. Als je regelmatig in de sportschool staat, aan krachttraining doet of simpelweg een actieve leefstijl hebt, bouw je gezonde spiermassa op. Doordat die spieren relatief zwaar zijn, schiet je gewicht op de weegschaal omhoog. De BMI-calculator trekt vervolgens de binaire conclusie dat je te zwaar bent voor je lengte, terwijl je vetpercentage juist hartstikke gezond is.

Daarnaast is de index ook minder geschikt voor specifieke groepen. Zodra je zwanger bent, borstvoeding geeft, klopt de verhouding al niet meer. Ook bij mensen die uitzonderlijk lang of juist heel klein zijn, kan de BMI minder goed aansluiten bij de werkelijke lichaamssamenstelling. Voor zeventigplussers en mensen met een Aziatische achtergrond gelden bovendien andere grenzen voor een gezond gewicht, waardoor de standaardmeter hen onterecht als 'ongezond' kan bestempelen.

Bekijk ook

De stille sluipmoordenaar: waarom 'dun met een buikje' volgens nieuw onderzoek je brein kan doen krimpen | Gezondnu

Waarom je middelomtrek een veel betere graadmeter is

Het is voor je gezondheid namelijk veel belangrijker waar je vet precies zit, in plaats van hoeveel je in totaal weegt. Vet dat zich diep in de buikholte rondom je organen ophoopt, is nadelig voor je gezondheid en vertoont een sterke correlatie met een verhoogd risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Heb je een gezonde BMI, maar draag je dat gewicht voornamelijk rond je middel? Dan loop je alsnog ongemerkt risico's.

Het Voedingscentrum adviseert daarom om naast de BMI altijd je middelomtrek op te meten. Dit geeft een fysiologisch veel betrouwbaarder beeld van je daadwerkelijke vetverdeling. Er bestaat een duidelijke relatie tussen een gezonde buikomvang en je cardiovasculaire gezondheid, onafhankelijk van wat de weegschaal zegt.

Kijk met mildheid naar het getal op de weegschaal

Het allerbelangrijkste om te onthouden is dat die online rekensom helemaal niets zegt over hoe krachtig, energiek of mooi je lichaam is. Ieder lijf is anders gebouwd en heeft een eigen, unieke blauwdruk. Laat een kille index in een app dus nooit je gevoel van fitheid en zelfvertrouwen ondermijnen. Voel je je fit, eet je met plezier voedzame maaltijden en is je middelomtrek netjes binnen de gezonde marges? Dan zijn dat goede signalen dat je gezond bezig bent, ook als je BMI niet helemaal binnen de standaardcategorie valt.