Robotoperatie verlaagt de drempel: wordt leverdonor zijn makkelijker?

Wie een stuk van zijn lever doneert, weet dat er een pittige operatie wacht, met pijn en een lang herstel. Toch werd er in Groningen een nieuw hoofdstuk geschreven: de eerste levende leverdonor die met behulp van een operatierobot werd geopereerd.

Van Facebookoproep naar operatiebed

Voor Linda Vinkenvleugel begon het allemaal heel onverwacht. Ze zag een oproep voorbij komen op Facebook: een dorpsgenoot zocht een leverdonor voor zijn zoon. "Ik dacht meteen: misschien kan ik iets betekenen," vertelt ze. Na uitgebreid onderzoek in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) bleek ze inderdaad geschikt. Er volgde nog een verrassing: ze zou de allereerste donor in Nederland zijn die geopereerd werd met hulp van een operatierobot.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

"Ik vond het totaal niet eng. Alles werd zo duidelijk uitgelegd, dat gaf vertrouwen," zegt Linda. "En eerlijk? Het viel me zó mee. De dag na de operatie had ik amper pijn. Na vijf dagen mocht ik alweer naar huis."

Hoe werkt een orgaandonatie eigenlijk?

Bij een levertransplantatie kan iemand een stuk van zijn of haar lever afstaan. Dat klinkt ingrijpend, maar de lever heeft een uniek vermogen: hij groeit na de operatie weer aan, zowel bij de donor als bij de ontvanger. Vaak gaat het om ouders die een deel van hun lever doneren aan hun kind. Maar soms melden mensen zich ook als anonieme donor, of na een oproep via sociale media.

Voor de ontvanger kan het levensreddend zijn. En voor de donor betekent het een flinke operatie – al wordt die dankzij de nieuwe robottechniek dus een stuk minder zwaar.

Een cockpit voor de robot in de operatiekamer

Hoe dat werkt, zo’n robotoperatie? Chirurg Marieke de Boer legt uit: "Ik zit achter een console, alsof ik in een cockpit zit. Van daaruit bestuur ik vier robotarmen die superprecies bewegen. Alles zie ik tien keer vergroot in 3D, alsof ik door een microscoop kijk."

Het grote voordeel: in plaats van een groot litteken en pijnlijke ribben die opzij moeten, volstaan nu een paar kleine sneetjes en een snede vergelijkbaar met een keizersnee. Dat scheelt niet alleen pijn, maar ook hersteltijd.

Bekijk ook

Slapende kankercellen en corona: dit is wat onderzoekers nu weten | Gezondnu

Nieuw onderzoek suggereert dat luchtweginfecties zoals corona slapende kankercellen kunnen ‘wakker maken’, waardoor het risico op terugkeer van kanker mogelijk toeneemt. Wetenschappers onderzoeken nu hoe dit proces werkt en of er wellicht nieuwe manieren zijn om dat risico te verkleinen.

Drempelverlagend voor donoren

Voor donoren betekent dit veel. Een lever groeit vanzelf weer terug, maar het herstel na de operatie was tot nu toe zwaar: soms waren patiënten drie maanden uit de running. Met de robot gaat dat naar verwachting veel sneller. "Dat kan voor potentiële donoren echt het verschil maken," zegt De Boer. "Hoe minder zwaar de ingreep, hoe meer mensen bereid zijn hun lever te delen. En dat betekent: meer levens gered."

Hoop voor de toekomst

Inmiddels is in Groningen al een tweede operatie met deze methode uitgevoerd, ook met succes. Het UMCG verwacht dat uiteindelijk driekwart van de leverdonaties met robotondersteuning zal gebeuren. Linda hoopt dat haar ervaring anderen inspireert: "Ik herstel verrassend snel. Als mijn verhaal ervoor zorgt dat meer mensen zich aanmelden als donor, dan is mijn missie geslaagd."