Eindelijk doorslapen: de verrassend eenvoudige oplossing voor nachtelijke plasdrang

Hoe zwaartekracht je lichaam overdag en 's nachts beïnvloedt

Gedurende de dag, terwijl je staat en zit, trekt de zwaartekracht lichaamsvocht naar beneden. Dit vocht hoopt zich op in het weefsel van je onderbenen en enkels. Misschien herken je het wel: de afdruk van je sokken die 's avonds nog zichtbaar is, of schoenen die aan het eind van de dag strakker aanvoelen. Dit is overtollig vocht dat tijdelijk 'geparkeerd' staat.

Het probleem ontstaat zodra je gaat liggen.

Op het moment dat je plat in bed ligt, is de invloed van de zwaartekracht verdwenen. Al het vocht dat zich in je benen had verzameld, stroomt nu terug in je bloedbaan. Je nieren detecteren dit toegenomen volume en schakelen een tandje bij om het overtollige vocht uit je bloed te filteren. Het resultaat is een snelle productie van urine, waardoor je blaas volloopt precies op het moment dat je wilt doorslapen.

Dit fenomeen, bekend als nachtelijke polyurie, is volgens experts zoals prof. dr. Jeffrey Weiss een van de hoofdoorzaken van verstoorde nachtrust bij volwassenen. Je wordt dus niet wakker door een probleem met je blaas, maar doordat je lichaam 's nachts een inhaalslag maakt met het afvoeren van vocht.

Stop de nachtelijke toiletrondes: Drie praktische tips

Minder drinken in de avond heeft vaak weinig effect, omdat het vocht al in je lichaam aanwezig is. Wat volgens de richtlijnen van de Europese Vereniging voor Urologie (EAU) wél werkt, is de zwaartekracht voor zijn:

1. De avondroutine: benen omhoog. Ga één tot twee uur voor het slapengaan ontspannen op de bank zitten of liggen met je voeten op harthoogte. Denk aan een stapel kussens onder je kuiten. Dit stimuleert het vocht om alvast terug te stromen, zodat je het kunt uitplassen vóórdat je naar bed gaat.
2. Overdag aanpakken: compressiekousen. Als je merkt dat je benen of enkels gedurende de dag opzwellen, kunnen steun- of compressiekousen helpen. Ze gaan de vochtophoping in de benen tegen, waardoor er 's nachts minder vocht hoeft te worden afgevoerd.
3. Let op je voeding: minder zout. Zout zorgt ervoor dat je lichaam meer vocht vasthoudt. Door met name bij de avondmaaltijd minder zout te gebruiken, verminder je de hoeveelheid overtollig vocht in je lichaam.

Wanneer is een bezoek aan de huisarts nodig?

In de meeste gevallen is nachtelijk plassen een onschuldig, zij het vervelend, gevolg van dit vochtmechanisme. Maak echter wel een afspraak met je huisarts als het probleem plotseling ontstaat en gepaard gaat met andere klachten, zoals ernstige zwelling in de enkels of benauwdheid. Dit kan namelijk wijzen op een onderliggende oorzaak, zoals een verminderde hartfunctie die extra aandacht nodig heeft.