Moet je er ’s nachts vaak uit om te plassen? Waarom het probleem vaak niet bij je blaas ligt, maar bij je benen

Je ligt net lekker te slapen en daar is het weer: die dwingende druk in je onderbuik. Je kijkt op de wekker. 03.15 uur. Zuchtend stap je uit je warme bed voor een bezoek aan het koude toilet. Gebeurt dit je incidenteel? Geen probleem. Maar moet je er elke nacht twee keer of vaker uit? Dan spreken artsen van nycturie.

De automatische reactie van de meeste mensen is: "Ik heb een zwakke blaas" of "Ik moet 's avonds minder thee drinken." Toch blijven ze wakker worden, zelfs als ze na 19.00 uur geen druppel meer aanraken.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Volgens urologen en cardiologen zoeken deze mensen de oplossing op de verkeerde plek. De oorzaak van die volle nachtelijke blaas bevindt zich vaak helemaal niet in je onderbuik, maar in je benen.

De zwaartekracht houdt je voor de gek

Het mechanisme werkt als volgt: gedurende de dag ben je actief. Je staat, loopt of zit achter een bureau. Door de zwaartekracht zakt vocht in je lichaam langzaam naar het laagste punt: je benen en enkels.

Zeker als we de 50 passeren, of als het hart iets minder krachtig pompt, blijft dat vocht daar hangen. Je merkt dit misschien aan sokken die 's avonds in je enkels staan gedrukt, of schoenen die strakker zitten. Zolang je rechtop staat, zit dat vocht 'veilig' opgeslagen in je weefsels.

De nachtelijke vloedgolf

Maar zodra je naar bed gaat en plat gaat liggen, valt de zwaartekracht weg. Op dat moment stroomt al dat opgehoopte vocht vanuit je benen terug je bloedbaan in.

Je nieren merken ineens: "Hé, er is veel te veel vocht in het bloed!" en gaan op volle toeren draaien om dit te filteren. Het gevolg? Je blaas vult zich in recordtempo met urine, precies terwijl jij probeert te slapen. Dit heet nachtelijke polyurie, een fenomeen dat volgens toonaangevende onderzoekers als prof. dr. Jeffrey Weiss (SUNY Downstate Health Sciences University) de belangrijkste oorzaak is van slaapverstoring bij ouderen. Je wordt dus niet wakker omdat je blaas zwak is, maar omdat je lichaam eindelijk de kans krijgt om het vocht uit je benen af te voeren.

De oplossing (zonder medicijnen)

Minder drinken helpt dus nauwelijks, omdat het vocht al in je lichaam zit. Wat helpt wel? Volgens de officiële richtlijnen van de Europese Vereniging voor Urologie (EAU) kun je de zwaartekracht een handje helpen:

1. De 'Legs-Up' techniek: ga 's avonds, ongeveer een uur voordat je gaat slapen, alvast met de benen omhoog zitten (liefst op harthoogte op de bank). Zo zorg je dat het vocht terugstroomt en je het uitplast vóórdat je naar bed gaat, in plaats van midden in de nacht.
2. Compressie: draag overdag steunkousen als je merkt dat je enkels dik worden. Dit voorkomt dat het vocht überhaupt in je benen zakt.
3. Let op zout: zout houdt vocht vast. Minder zout bij het avondeten betekent minder vochtophoping.

Wanneer naar de huisarts?

Is het vele plassen nieuw en heb je ook last van benauwdheid of erg dikke enkels? Maak dan even een afspraak. Het kan een signaal zijn dat je hart wat ondersteuning nodig heeft. Maar voor veel mensen is het simpelweg een kwestie van je benen in de avond wat rust gunnen.