Onderzoeker Richard Elson over de invloed van het weer: ‘Milde temperatuurverschillen hebben een grotere impact op onze mentale gezondheid dan gedacht’

Dat extreme hittegolven invloed hebben op onze nachtrust en ons energiepeil, hebben we de afgelopen weken aan den lijve ondervonden. Maar de invloed van het weer op onze gemoedstoestand gaat veel verder dan alleen een lome middag op de bank. Zodra het kwik stijgt of de zon zich dagenlang achter een dik grijs wolkendek verschuilt, reageert onze psyche daar direct op. Er is een sterke, biologische wisselwerking tussen de atmosfeer buiten en de rust in ons hoofd. Britse en Nederlandse wetenschappers trekken aan de bel: we moeten stoppen met het wegzetten van weersinvloeden als 'achtergrondruis'.Zelfs milde schommelingen in de buitentemperatuur beïnvloeden direct hoe we ons voelen en wanneer we besluiten om psychische hulp te zoeken.

Een baanbrekende, grootschalige studie – gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Frontiers in Psychiatry – brengt deze relatie nu feilloos in kaart. Onderzoekers van de University of East Anglia koppelden de weersgegevens over een periode van acht jaar aan de geanonimiseerde data van ruim 4,6 million Britten die spoedeisende of psychische hulp zochten.

“Een van de belangrijkste bevindingen van ons onderzoek is dat alledaagse weersomstandigheden onze mentale gezondheid beïnvloeden,” legt hoofdonderzoeker dr. Richard Elson uit. “Het gaat dus absoluut niet alleen om extreme situaties zoals hittegolven, maar juist om de dagelijkse temperatuurverschillen.”

Waarom hitte voor je lichaam eigenlijk topsport is

Als de temperatuur oploopt, moet ons lichaam keihard aan het werk om de interne thermostaat op 37 graden te houden. Ons eigen RIVM benadrukt dat deze warmteregulatie voor het menselijk lichaam fysiologisch gezien een vorm van topsport is. Het kost bergen energie, wat zorgt voor een onbewuste sturing van je zenuwstelsel. Je raakt sneller geïrriteerd, bent vermoeid en je concentratievermogen keldert. Uit de Britse cijfers blijkt dat de behoefte aan acute zorg al meetbaar stijgt bij milde overgangen. Bij een temperatuur van 18 graden zochten al drie procent meer mensen hulp voor psychische klachten dan bij 12,5 graden. Rond de 24 graden piekte het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp zelfs met zeven procent, waarbij met name het aantal incidenten rondom alcoholmisbruik en angstaanvallen opvallend toenam.Zodra we oververhit raken, slaat de vlam in de pan en neemt onze impulscontrole simpelweg af.

Bekijk ook

Drukke en warme dag gehad? Waarom je fornuis uitlaten vanavond de gezondste keuze is die je kunt maken | Gezondnu

Maar niet alleen de warmte daagt ons brein uit; ook het gebrek aan licht heeft een directe impact op ons welzijn. De onderzoekers zagen een duidelijke correlatie tussen het aantal zonuren en ons humeur. Hoe verder het aantal zonuren onder de grens van tien uur per dag zakte, hoe groter de druk op de geestelijke gezondheidszorg werd. Op dagen met vrijwel geen zon zochten vier tot zes procent meer mensen hulp voor angst- en stemmingsklachten.

Wanneer er te weinig daglicht in onze ogen valt, raakt onze biologische klok namelijk ontregeld. Dit verstoort direct de aanmaak van melatonine en het gelukshormoon serotonine, wat een bekende trigger is voor somberheid en depressieve gevoelens. Opvallend genoeg had neerslag in de studie geen enkele invloed op ons humeur; van een flinke plensbui worden we psychisch gezien dus niet depressief, maar van een gebrek aan zonlicht wel.

Hoe je je hoofd koel houdt tijdens weersveranderingen

De politieke en medische discussie over hoe we de GGZ beter kunnen voorbereiden op weersveranderingen rolt achter de schermen volop door. Maar je kunt zelf ook veel doen om de impact van het weer op je gemoedstoestand te beperken:

Zorg voor voldoende natuurlijk licht in de ochtend
Is het buiten grijs en bewolkt? Probeer dan direct na het opstaan toch minstens twintig minuten buiten te wandelen of dicht bij een raam te gaan zitten. Zelfs indirect daglicht helpt je biologische klok te synchroniseren en remt de aanmaak van het slaaphormoon melatonine, waardoor je overdag actiever en opgewekter bent.

Beperk alcoholgebruik op warme dagen
Omdat hitte je zenuwstelsel al extra belast, heeft alcohol bij warm weer een dubbel zo heftig effect op je stemming en impulscontrole. Kies op broeierige zomerdagen liever voor alcoholvrije alternatieven en drink voldoende water om uitdroging en de bijbehorende prikkelbaarheid te voorkomen.

Blijf in beweging, maar pas je tempo aan
Fysieke activiteit is een fantastische manier om angst- en somberheidsgevoelens te verminderen, maar ga tijdens warme periodes niet midden op de dag intensief sporten. Kies voor een rustige wandeling in de vroege ochtend of de late avond, wanneer de temperatuur lager is en je zenuwstelsel niet onnodig overbelast raakt.