Op reis in Europa? Dit moet je weten over het opkomende TBE-tekenvirus

Waar we bij een tekenbeet vooral beducht zijn voor de ziekte van Lyme, rukt momenteel het veel onbekendere TBE-virus op in populaire Europese vakantielanden. Omdat dit gevaarlijke virus direct bij de beet wordt overgedragen en er geen medicijn voor bestaat, is de juiste voorbereiding – van slimme preventie tot een tijdige vaccinatie – absoluut slim voordat je de natuur intrekt.

Een onbezorgde vakantie met zware gevolgen

Dat een besmette teek grote gevolgen kan hebben, ondervond Erika. Na een vakantie in het Duitse Zwarte Woud belandde zij 21 jaar geleden door een tekenbeet vier dagen in coma op de intensive care, zo vertelt zij in een recente uitzending van nieuwsprogramma EenVandaag, die na de recente oplaaiing van het virus hier aandacht aan besteedt. Haar ervaring laat zien dat alertheid geboden is. Maar wat is dit virus precies en waarom horen we er nu steeds meer over?

Wat is tekenencefalitis (TBE)?

Tekenencefalitis is een virusinfectie die wordt overgedragen door besmette teken. Waar de meeste mensen bij een tekenbeet direct aan de bacterie achter de ziekte van Lyme denken, waarschuwt het RIVM dat TBE een heel ander ziektebeeld kent.

Het virus bevindt zich in de speekselklieren van de teek en wordt direct bij de beet overgedragen. Waar je bij Lyme vaak nog tijd hebt om de teek te verwijderen voordat de bacterie overspringt, ben je bij een TBE-besmette teek direct geïnfecteerd. Het virus kan vervolgens een ernstige hersen- of hersenvliesontsteking veroorzaken.

Verloop van de ziekte: van een onschuldig griepje tot coma

Uit informatie van het RIVM en beelden van de Vlaamse publieke omroep VRT blijkt dat de meeste mensen niet of nauwelijks ziek worden van het virus. Maar bij de groep die wel ernstige klachten ontwikkelt, verloopt de ziekte in twee duidelijke fasen. De incubatietijd bedraagt gemiddeld één tot twee weken.

Bekijk ook

Grote stijging in tekenbeten door hitte: op deze plekken in Nederland loop je nu het meeste risico | Gezondnu

Waar loop je risico en hoe zit het met vaccins?

Nieuwsplatform Welingelichte Kringen meldt dat TBE de laatste jaren flink rondgaat in Europa. Het virus komt vooral voor in de bosrijke gebieden van Centraal-, Oost- en Noord-Europa. Populaire vakantielanden zoals Duitsland, Oostenrijk en Zweden zijn absolute hotspots. In Oostenrijk is het risico bijvoorbeeld zó groot dat zo'n 80% van de lokale bevolking standaard gevaccineerd is.

Ook in Nederland rukt de besmette teek stilletjes op, onder meer op de Sallandse en Utrechtse Heuvelrug. De verspreiding gebeurt hoogstwaarschijnlijk via trekvogels. Toch is de kans op besmetting in eigen land momenteel nog klein.

Actueel tekort aan vaccins
Wie naar een Europees risicogebied reist en veel de natuur in gaat, doet er verstandig aan zich vooraf te laten vaccineren. Dat steeds meer mensen zich bewust worden van dit risico, blijkt wel uit de run op vaccins. Zo meldde de Belgische regionale zender TVL recentelijk dat apotheken in Belgisch Limburg kampen met een schaarste aan TBE-vaccins door een explosief stijgende vraag. Wie deze zomer nog onbeschermd op reis gaat, moet hier in de voorbereiding rekening mee houden.

Praktische tips: Zo houd je de TBE-teek op afstand

Omdat er geen medicijn bestaat om de TBE-infectie zelf te bestrijden, is preventie je allerbeste wapen. Gezondheidsautoriteiten geven de volgende adviezen voor wandelaars en kampeerders:

Heb je toch een teek? Verwijder deze dan altijd zo snel mogelijk met een speciale tekenverwijderaar. Maak eventueel een foto van de beet en raadpleeg een arts bij aanhoudende klachten.