Ben jij het oudste of jongste kind? Dat kan iets zeggen over je gezondheid, blijkt uit nieuw onderzoek

In een groot Amerikaans onderzoek blijken eerstgeborenen iets vaker een diagnose te krijgen van bijvoorbeeld ADHD, autisme en allergieën. Tweede kinderen scoren juist iets hoger op onder meer migraine en maagklachten.

Miljoenen medische dossiers onder de loep

Voor het onderzoek, dat verscheen in Nature Health, analyseerden wetenschappers de medische gegevens van ruim 10 miljoen mensen uit meer dan 5 miljoen gezinnen met twee kinderen.

Ze vergeleken niet alleen eerstgeborenen en tweede kinderen uit verschillende gezinnen, maar ook broers en zussen binnen hetzelfde gezin. Daardoor konden ze beter rekening houden met factoren als erfelijkheid, de opvoeding en de thuissituatie.

Dit viel op

Van de ruim vierhonderd aandoeningen die de onderzoekers konden analyseren, bleken er 150 samen te hangen met geboortevolgorde. Zo kregen eerstgeborenen relatief vaker een diagnose van ADHD, autisme, tics of het syndroom van Tourette, depressie, angststoornissen en verschillende allergieën, zoals astma, hooikoorts en voedselallergieën.

Tweede kinderen bleken juist iets vaker een diagnose te krijgen van onder meer migraine, maagontsteking (gastritis), gordelroos, sommige gewrichtsaandoeningen en middelenmisbruik.

Bekijk ook

Erfelijke aanleg voor kanker: zo herken je het in je familie | Gezondnu

Waarom zou geboortevolgorde verschil maken?

Daar hebben de onderzoekers wel ideeën over, maar een sluitend antwoord is er nog niet. Een mogelijke verklaring is dat ouders bij hun eerste kind vaak extra alert zijn op de ontwikkeling. Daardoor kunnen kenmerken van bijvoorbeeld ADHD of autisme eerder worden opgemerkt en leidt dat sneller tot een diagnose. Dat betekent dus niet per se dat deze aandoeningen ook echt vaker voorkomen.

Voor allergieën denken onderzoekers aan iets anders. Oudere broers of zussen nemen voortdurend bacteriën en andere micro-organismen mee naar huis. Jongere kinderen komen daardoor al vroeg met meer ziektekiemen in aanraking. Dat zou het afweersysteem kunnen 'trainen', waardoor de kans op allergieën iets kleiner wordt. Dit idee sluit aan bij de zogenoemde hygiënehypothese, waar al langer onderzoek naar wordt gedaan.

Ook voor het hogere risico op middelenmisbruik bij tweede kinderen hebben de onderzoekers een mogelijke verklaring. Jongere broers en zussen trekken vaak op met oudere kinderen en kunnen daardoor eerder worden blootgesteld aan bepaald gedrag.

Geen reden om je zorgen te maken

Hoe interessant de uitkomsten ook zijn, de onderzoekers benadrukken dat het om statistische verbanden gaat. Het onderzoek bewijst dus niet dat je geboortevolgorde de oorzaak is van bepaalde aandoeningen.

Bovendien zijn de verschillen voor individuele kinderen klein. Of je nu de oudste, jongste of middelste bent: je gezondheid wordt uiteindelijk door veel meer bepaald dan alleen je plek in het gezin. Erfelijkheid, leefstijl, je omgeving en simpelweg toeval spelen waarschijnlijk een veel grotere rol.