Het is een veelvoorkomend, maar weinig besproken fenomeen: Travel Amenorrhea, oftewel: een verstoorde cyclus door reizen. Je biologische klok regelt namelijk meer dan alleen wanneer je slaapt en wakker wordt; hij is ook de dirigent van je hormoonhuishouding.
Vlieg je door verschillende tijdzones? Dan krijgt die dirigent een jetlag, en dat heeft direct gevolgen voor je eisprong. Dit is hoe dat werkt.
De ‘Masterklok’ is in de war
In je hersenen (in de hypothalamus) zit je biologische klok. Deze reageert op licht en donker en stuurt signalen naar al je organen. Ook naar je eierstokken.
Wanneer je naar een andere tijdzone vliegt, raakt je lichaam in de war door het veranderde dag- en nachtritme. De aanmaak van melatonine (het slaaphormoon) en cortisol (het waak- en stresshormoon) verschuift. Omdat je voortplantingshormonen (oestrogeen en progesteron) nauw samenwerken met cortisol en melatonine, raken ook die uit balans.
Het domino-effect op je eisprong
Je lichaam is een slim overlevingsmechanisme. Zodra het merkt dat je ritme verstoord is (door slaapgebrek of tijdsverschil), registreert het dit als ‘stress’. Je oerbrein denkt: "De omstandigheden zijn nu niet veilig of stabiel, dus voortplanting is even geen prioriteit."
Het gevolg? Je lichaam stelt de eisprong uit.
En hier geldt een simpele wiskundige regel: later ei = latere menstruatie.
Ben je normaal gesproken een klokwerk van 28 dagen? Dan kan een verre reis ervoor zorgen dat je cyclus ineens 35 dagen of langer duurt. Soms wordt een hele cyclus zelfs overgeslagen.
Niet alleen de tijdzone is de schuldige
Het is niet alleen het tijdsverschil dat roet in het eten gooit. Reizen zelf is – ook al is het leuk – topsport voor je lijf.
- Vliegstress: De luchthaven, de douane, de droge lucht in het vliegtuig.
- Slaapgebrek: Korte nachten in onbekende bedden.
- Voeding: Ander eten, meer alcohol of minder groenten dan thuis.
Al deze factoren zorgen voor een piek in je cortisol. En als cortisol stijgt, daalt vaak de aanmaak van progesteron, wat je cyclus onregelmatig maakt.
Wat kun je eraan doen?
Is je cyclus van slag na je vakantie? Adem in, adem uit. Meestal herstelt het zich binnen één of twee maanden vanzelf. Je kunt je lichaam wel een handje helpen:
- Zoek het ochtendlicht op: Licht is het belangrijkste signaal voor je biologische klok. Ga in de ochtend direct naar buiten om je ritme te ‘resetten’.
- Slaapritme: Probeer zo snel mogelijk weer in je normale ritme te komen. Ga op vaste tijden naar bed, ook als je nog niet moe bent.
- Wees lief voor je lijf: Je hebt net een ‘aanslag’ op je systeem gepleegd. Eet veel groenten, drink genoeg water en vermijd even te zware workouts totdat je energie weer terug is.
Kortom: Ben je een paar dagen overtijd op of na een verre reis? Grote kans dat het gewoon je jetlag is. Blijft je menstruatie langer dan drie maanden weg? Dan is het verstandig om even langs de huisarts te gaan.
- Well + Good
- Adobe Stock