PFAS in de Nederlandse bodem: hoe groot is het risico voor jouw gezondheid?

Er is een grote landelijke operatie gaande om PFAS-vervuiling in kaart te brengen. Uit het nieuwste overheidsrapport blijkt dat de omvang fors is: er zijn inmiddels bijna 4.000 locaties in beeld waar de grond mogelijk verontreinigd is. Wat betekent dit concreet voor jouw gezondheid, je drinkwater en de groenten uit je eigen moestuin? We zetten de nuchtere feiten op een rij.

PFAS is de verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt. Omdat ze water, vet en vuil afstoten, zitten ze al decennia in alledaagse producten. Het grote nadeel? Ze breken in de natuur én in ons lichaam nagenoeg niet af. Ze worden daarom ook wel forever chemicals genoemd.

Wat is er precies ontdekt?

In een nieuw inventarisatierapport zijn 3.917 locaties in Nederland aangewezen waar mogelijk PFAS in de grond zit. Ruim 570 daarvan hebben hoge prioriteit gekregen voor direct onderzoek. Dit zijn met name plekken waar vroeger is gewerkt met blusschuim of zware industrie, zoals oude brandweeroefenplekken, vliegvelden, textielfabrieken en chemische wasserijen.

Bekijk ook

Slecht nieuws voor wie eigen kippen heeft: dit is de échte reden waarom hun eieren vaak vol PFAS zitten | Gezondnu

Welke impact heeft PFAS op je lijf?

Een spoortje PFAS in de buurt is niet direct reden tot paniek. Pas als de stoffen in grote hoeveelheden in ons lichaam terechtkomen, kunnen ze een risico vormen voor de volksgezondheid. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat een te hoge opbouw van PFAS schadelijk kan zijn voor je immuunsysteem, je lever en je vruchtbaarheid. Ook kan het je cholesterolgehalte negatief beïnvloeden. De overheid spreekt dan ook pas van een 'aandachtslocatie' als de risico's voor mens en natuur onaanvaardbaar zijn.

Hoe komt het in je lichaam (en hoe voorkom je dat)?

PFAS adem je niet zomaar in via de buitenlucht; het risico zit hem vooral in wat je eet en drinkt. Het gif kan namelijk via de bodem in het grondwater of in gewassen terechtkomen. Zo kun je zelf alert blijven:

• Je drinkwater is veilig: De drinkwaterbedrijven in Nederland controleren hier zeer streng op en zuiveren intensief. Kraanwater kun je dus gewoon veilig blijven drinken.
• Wees alert met je moestuin: Heb je een moestuin en woon je vlak naast een (voormalig) industriegebied, vliegveld of brandweerkazerne? Dan is het verstandig om voorzichtig te zijn met het eten van je eigen oogst totdat de lokale bodemkwaliteit is onderzocht. PFAS hoopt zich namelijk gemakkelijk op in bladgroenten (zoals spinazie en sla) en in eieren van eigen kippen.
• Gebruik de online tools: Er is geen centrale adressenlijst, omdat gemeenten en provincies de metingen zelf beheren. Je kunt wel zelf op pfaskaartnederland.nl of via het Bodemloket van je eigen provincie checken of er bij jou in de buurt een risicolocatie bekend is.

De komende jaren wordt de bodem op al deze duizenden locaties verder onderzocht. De uiteindelijke schoonmaak is een gigantische operatie die sowieso nog tot na 2030 gaat duren.